MegaAdministrator
Uzman Üye
Üye No: 12233
Cinsiyet: 
Mesleği: Öğretim Görevlisi
Mesaj Sayısı: 2139
Nerden: Türkiye İçi
Puan: +13/-0
Sen Beni Sevmin
|
 |
« : Eylül 24, 2009, 03:54:12 ÖÖ » |
|
Semiyoloji:Beş duyu kavranan anlaşmayı sağlayan işaretleri incele.. Tek köktenci görüş (monojenist):yeryündeki diller tek kaynaktan Çok köktenci görüş (polijenist):yeryüzündeki diller ayrı kaynaktan TÜRK DİLİ: Doğuda:Pasifik okyanusu Batıda:Batlık Denizi kıyıları Kuzeyde:Kuzey Buz Denz Güneyde:Basra Körfez kadar konuşulur. Latin Alfabeye geçen Türk Cumhuriyetleri: 1.1991 Azerbeycan 2.1993 Özbekistan 3.1993 Türkmenistan 4.1994 Karakalpakistan
---günümüzde Türk halkları Latin,Kiril,Arap alfabesi kullanıyor. Bağlı Bulundukları Dilden anlaşılamayanlar Türk Dilleri: Yakut (Saha),Çuvaş Türkiyede Halk Ağzından Söz derleme Dergisi:1932-1934 6 ciltlik Derleme Sözlüğü:1952 Türk dil Kurumu Anadolu Ağızları: 23 Oğuz Boyundan gelir. 190 Milyon:1995 verilerine göre Türklerin Türkçe konuşan nüfus dünyadaki sayılaraı 5. sırada (1.Çin 2.İngilizce 3.ispanyol 4.Hintçe) 2500-5000 arası dilin varlığı 1928 Atatürk’ün harf devrimine kadar Arap harfleri kullanılmış
Kaşgarlı Mahmut XI yy Divanü Lügat’i Türkte Türk lehçeleri arasındaki farka değinmiştir Hilaire de Barenton:xx.yy fransız bilim adamı dillerin ve ulusların kökünün Sümer dini bütün diler sümerce GÜNEŞ DİL KURAMI August Schleicher:Alman dilbilimci diller yapı,biçin sınıflandırması üçe ayrılır:1.Yalınlayan 2.bağlantı ve kaynaştıran 3.Bükümlü A.Maksimov:Anadolu ağızları üzerindeki ilk çalışmayı XIX yy.başl. Ahmet Caferoğlu: Anadolu diyalektolojisinin ilk çalışmasına öncü Alman Türkolog Doerfer: Halaç Türkçesi 1968 yılında Keşfetmiştir.Orta İranda Konuşulur.En iyi korunan Türkçedir. Katadgu Bilig: adlı eser Hakaniye Türkçesidir
Yazılı ürünlerin Türkologlar tarafından İncelenen Dönemleri 1.Eski Türkçe (VII-X) 2.Orta Türkçe (XI-XV) 3.Yeni Türkç (XVI-B) XVlll yy.Kültürel dil arasında ilişkiler ortaya konması artarak devam Vlll yy. Orhun yazıları Türk dilinin yazılış dili XV-XX yyTürk dili doğuda Çağatayca Batıda Osmanlıca İki yazı dili XI yy kadar temelde ortak Türk yazı vardı XIIIveXIV yy sonra farklı yazı dilleri göründü XIII yy Türkiye Türkçesi yazılı ürün verdi XI-XII yy Türk Dili doğu kolunda Karahanlı Türkçesi XIV yy doğu kolunda Harezm XV-XIV doğu kolunda Çağatay Güney-batı Kolunda:Eski Anadolu Türkçesi,Osmanlıca Kuzey-batı Kolunda:Kıpça Türkçesi
KAYNAK BAKIMINDAN DİLLER: A)Hint-Avrupa (indogermen)dilleri: Avrupada Konuşulanlar:1.Germen dili :Almanca,İngilizce,İsveç Danimarka,Vizigotça 2.Baltık İslav dilleri :Rusça,Lehçe,Çekçe,Bul-garca,Hırvatça,Litvanya,Lehçe 3.Helen :Yunanca,Grekçe 4.İtalca Latin dilleri:Fransızca,İtalyanca,İspanyaca 5.Keltçe:İrlanda,İskoçya Galce,Bretanca 6.Arnavutça Asyada Konuşulanlar:1.Hintçe 2.İran 3.Ermanice B)Ural-Altay Dili: Ural:1.Fin-Ugor dil.:Fince,Macarca,Ugorca 2.Samoyed dilleri Altay: 1.Türkçe 2.Moğolca 3.Mançu-Tunguzca 4.?Korece5.?Japonca C)Hami Sami Dilleri: 1.Sami:Kenan,Aramca,Arap,Akkadca 2.Eski mısır ve Koptça 3.Libya-Berber 4.Kuşi D)Çin Tibet Dilleri: 1.5 milyar Kişi Konuşur. E)Kafkas Dilleri: Güney Kolunda:Kartvel Kuzeybatı Kolunda: Abbas,Çerkez Kuzeydoğu Kolunda:Çeçen,Lezgi F)Bantu dilleri: Afrikanın güney ve orta kısımlarında konuşulur. YAPI BAKIMINDAN DİLLER: A)Yalınlayan Diller:Sözcük ek almaz büküm ve yapı Bakımdan değişikliğe uğramamış sözcük cümle içinde başka sözcükle anlam görev yüklenir.Sözcüklerin küçük bölümü tek hecelidir. Çince,vietnem,Himalaya,Afrika,Bask,Cava B)Kaynaştıran Bağlantı diller:Sözcüğün kökleri değişmez ula- narak ek alır.Türkçe –Altay dilleri:Moğolca,Mançu,Tunguz Ural dili:Fince,Macarca,Samoyedçe,Japonca,bazı Avrupa dilleri, Amerikan Kızılderileri,Eskimo,Gürcü C)Bükümlü Diller:Çekim sırasında sözcük kökü değişikliğ uğrar Kök Bükümlü:Arapça Gövde Bükümlü:Hint Avrupa dilleri:Yunanca Romen,Germen,.......bak....Avrupada konuşulan diller....... ------------------------------------------------------------------------------------ ---yalınlayan dillere örnektir çince ---Kutadgu Bilig adlı eserin dili Hakaniye Türkçesine ---Afrika’nın güney ve orta kısımları dahil olmak Bamtu dilleri ---Başkırt Türkçesini Tatarcadanayıranen önemli özellik sözcük ek başı /s/foneminin /h/ye dönüşmesi ---Bütün Türk lehçelerinde /z/ ve /ş/olan sesler aşağı Türk lehçe han. /r/ ve /l/ dir Çuvaş Türkçesi ---Hint-Avrupa dil ailesinden olup Asya’da konuşulan diller arasında yer alır. Hintçe-Ermenice-İran ---İlk hecesi geniş yuvarlak ünlülerin darlaşması Tatar Türkçesi ---Ural-Altay dillerinin ortak özellikleri arasında yer almaz Gramatikal cins ayrımının olması ---Dillerin yapı bakımından sınıflandırılması August Scnleicher --Türk Lehçelerinin hangisinde %50 Moğolca alıntı Yakut Türkçesi ---Küçük gruplar halinde Litvanya ve Ukrayna’da yaşayan ve Musevi olan Türkler Karay(Karayim)Türkleri ---Türk dili hangi yy doğuda Çağatayca Batıda Osmanlı iki yazı XV ---Güneybatı (Oğuz) gurup Türk lehçe değil Yeni Uygur Türkçesi ---Türk dilinde farklı yazı dilleri hangi yy sonra görülme XII veXIV ---Bağlantılı dillerden biri değil Vietnam dili TÜRK LEHÇELERİ:Türkçenin konuşulduğu 7 bağımsız Türk cum 1.Türkiye 2.KKTC 3.Azerbeycan 4.Özbekistan 5.Kazakistan 6.Kırgısistan 7.Türkmenistan Türkçenin konuşulduğu Türkiye cumhuriyeti dışındakiler: 1.Tatar 2.Başkırt 3.Çuvaş (İdil-Ural bölgesi) 4.Yakutistan 5.Altay 6.Hakas7.Tuva 8.Çin (Uygur bölgesi) 9.Polonya 10.Ukrayna 11.Moldovya 12.Almanya Lehçe: Doğuda: Harezm Türkçesi,Çağatayca Kuzey Batıda: Kıpçak Güney Batıda: Eski Anadolu Türkçesi Türk Lehçesi Orta Asya Cum: Kırgız,Kazak,Türkmen,Özbek,Azerbeycan Türkçesi
Türk Dili Lehçeleri: Türk dilindeki ölçüt “r-z” ve “l-ş” denkliği Çuvaş Türkçesi:”z” ve ”ş” çuvaşçada: “r” ve “l” ilk kopan güç anl. Yakut (Saha) Türkçesi: % 50 civarında Mogolca alıntı vardır. Gösterdiği özellik bakımından tek başına Türk lehçesi olarak ele alınr Halaç Türkçesi: 1968 yılında Alman Türkolog Doerfer Keşfetmiştir. Orta İranda Konuşulur.En iyi korunan Türkçedir.
GÜNEY BATI (OĞUZ)GRUBU TÜRK LEHÇELERİ: 1.Gagauz Türkçesi:Türkiye Türkçesi,,Azerbeycan Türkçesi slav dili etkisiyle cümle bilgisi bak.Koray Türkçe dışında değişiklikler olmuş 2.Türkmen Türkçesi:Türkmence,Türkmenistan ve Türk cum. Konş. 3.Azerbeycan Türkçesi:Kuzey güney Azerbeycanda, Ermenistan Gürcistanda Azeri topluluk vardır 4.Türkiye Türkçesi:T.C,KKTC,Balkan devletl Avrupa Türk nüfusu XIII.yy Türkiye Türkçesi Anadoluda ilk yazılı ürün verilmiştir. 1928 Atatürk’ün Harf devrimine kadar Arap harfleriyle yazılmıştır. GÜNEY DOĞU (UYGUR) GRUBU TÜRK LEHÇELERİ: 1.Özbek Türkçesi:Özbek yazı dili Çağatay yazı dilinin devamıdır. 2.Yeni Uygur Türkçesi:Çin’in Özerk bölgesinde Türkiye cumhuriye Topluluk halindedir doğu Türkçeside denir Çağataycanın devamıdır. KUZEY BATI (KIPÇAK)GRUBU TÜRK LEHÇELERİ: 1.Kazak Türkçesi:XIX yy sonunda yazı dili olmuş.Kalpak Türkçesi 1917 sonra yazı dili olmuş Özbekistana bağlı Karakalpak özerk cumhuriyetinde konuşulur.Sözbaşı “y”ünsüzü “j” ye dönüşür.bu guruptaki diğer Türkçelerde “y” ünsüzü “c” ye dönüşür. 2.Tatar (Kazan) Türkçesi: İdil-Ural bölgesinde Başkırt Tataristanda konuşulur.İlk hecede geniş yuvarlak ünlüleri darlaşır ,dar yuvarlak ünlüleri genişler.Başkırt türkçesine benzer 3.Başkırt Türkçesi:Ural Bölgesinde 2.5 m.kişi knş.Tatarcadan farkı Sözcük ve ekbaşı “s” fonemeninin “h” ye dönüşmesi. 4.Nogay Türkçesi:Kazak ve Karakalpak Türkçesine yakın Karaçay- Çerkez bölgesinde 300 bin kişi konuşur. 5.Karaçay-Balkar Kumruk Türkçesi:Karaçay Çerkz böl yaşar Balkar Kumuk Türkçesine benzer Kabardin Balkarda konuşulur. 6.Karay Türkçesi:Museviliği Kabul etmiş Litvanya -Ukraynada yşr. 7.Kırgız Türkçesi:VIII yy.Orhun yazıtlarında adı geçer KUZEY DOĞU GURUBU TÜRK LEHÇELERİ: 1.Tuva-Karagas Türkçesi:Rusyada yaşar sayıları 300.000 Moğolitan ve Çinde Konuşılur. 2.Hakas Türkçesi: Sibiryada yaşar 150.000 aynı grupta Sarı Uygur Vardır.Konuşanlar Sibirya değil Çin’in Ganzu Eyaletinde yaşarlar.
SIFAT:Renk,biçim sayı işaret,soru Niteleme sıfatı: 1.Asıl Niteleme Sıfatı 2.Küçültme Sıf.3.Pekiştirme Sıf. 4.Ünvan Sıf. Belirtme Sıfatı:1.Gösterme (işaret) 2.Belgisiz 3.Soru sıf. 4.Sayı sıf. ZAMİR:Varlık Adlarının kavramlarının kişilerin yerlerine kullanılır. 1.Kişi zam. 2.Gösterme(işaret) zam 3.Belgisiz zam. 4.Soru zam. ZARF (BELİRTEÇ):Eylem Eylemsi Sıfat ve Zarflara ölçü zaman yer,yön,durum,soru,gösterme anlamı katarak niteler. 1.Zaman (ne zaman?)2.Durum ,Hal (nasıl?) 3.Yer ,yön (ne yöne,ne tarafa,nereye doğru,kime doğru?)4.Ölçü ,nicelik (ne kadar,kaç tane?)5.Soru zarfı (nereye,neden)6.Gösterme,işaret tanıtma (işte) EDAT (İLGEÇ):Tek başına anlamı yoktur.Sözcük ve yargı arasına benzerlik,karşılaştırma,görelik,birlikte anlam ilgileri kurar. 1.ile edatı 2.gibi edatı 3.Kadar edatı 4.Üzere 5.Yanlız 6..Sanki 7.İçin BAĞLAÇ:Tek başına anlamı olmayan görevdeş sözcük öbekleri biçim ve anlamca benzeşir.Cümleleri birbirine bağlar.1. de/da 2.ne..ne 3.Hem..hem 4.Üstelik 5.İster..İster 6.Ancak 7.Çünkü 8.Ya da BELİRTİLİ NESNE: Meyveli ağaç başını aşağı salar.(neyi salar ?) Özne Belirtisiz N. Yük. BELİRTİSİZ NESNE:Sen kazanırsan dost kazan (ne kazan?) Özne Belirtisiz N. Yük. DOLAYLI TÜM: Kime,kimden,nereye,nereden,neye,neyde,neyden Kardeşim uçağa bindi (nereye?) uçağa dolaylı tümleç EDAT (İLGEÇ) TÜMLECİ:Ne ile,kim ile,kim için,ne zamandan beri,ne zamana dek,kime dek. İzmir’e trenle gitti. (ne ile?) trenle edat EYLEM:Varlıkları yaptıkları,işi oluşu,kip ve diğer kimseye bağlı olarak anlatan sözcükler.Kök yada gövde mek-mak eki alır. 1.iş(kılış)eylemler:Neyi kimi Örn:Kurmak,silmek,anlamak,girmek 2.oluş eylemleri:doğa eylemi (rüzgar esiyor)sararma (yapraklar sarardı) kendiliğinden olma 3.Durum eylemleri:Süreklilik gösterir eylem sona ermesi için başka eylem gerekir.Nefes almak,oturmak,bakmak,durmak,gülmek DEYİM:kalıplaşmış sözcük gurupları Kulak kesilmek, el uzatmak
---“ki” ayrı yazıldığında cümleden çıktığında anlam bozulmaz. ---(ğ yok)program,biyografi,kardiyografi,diyalog,arkeolo g,Türkolog ---“ ; ” noktalı virgülden sonra cümle küçük harfle başlar. ---“ : “ iki noktadan sonra cümle niteliği varsa ilk harf büyük olur.tırnaktan önce iki nokta kullanılır. ---- Özel isimden tırnakla ayrılmayanlar li-ci-gil-ler-siz Ayşeler Türkiyenin En Büyük Eğitim Sitesi - www.edubilim.com |