Türk vergi sistemi final not

9.ÜNİTE
KURUMLAR VERGİSİNDE MATRAHIN TESPİTİ

Safi Kurum Kazancının Tespiti;Kurumlar vergisinde vergilendirme dönemi hesap dönemidir.Hesap dönemi ise bir takvim yılıdır.Safi kurum kazancının tespitinde ticari kazanca ilişkin hükümler uygulanır.

Kurum Kazancı Nasıl Tespit Edilir
Gerçek Usul
Bilanço Esası
-Yevmiye defteri
-Envanter defteri
-Bilanço defteri
-Büyük defter
Kurum Kazancı= (DSÖS – DBÖS) + Çekilenler -Eklenenler İşletme Hesabı Esası
(Maliye Bakanlığı izin verirse)
(Sermaye Şirketleri ve Kooperatifler hariç)
-İşletme defteri
Kurum Kazancı = Hasılat – Gider
Not;Kurumlar vergisi mükellefleri 1. Sınıf tüccar sayılır.
Not;Tam mükellef kurumların doğrudan ya da dolaylı olarak yurtdışı iştiraklerinin kazançları Türkiye’de kurumlar vergisine tabidir.

Kurum Kazancının Tespitinde İndirilecek Giderler
Safi kurum kazancı hesaplanırken Gelir Vergisi Kanunu’ndaki ticari kazancın hesaplanmasına ilişkin giderlerin yanında Kurumlar Vergisi Kanunu’ndaki giderler de düşülecektir.
*Hisse senedi ve tahvillerin ihraç giderleri
*İlk tesis ve örgütlenme giderleri(Kuruluş giderleri);Bu giderler ait oldukları yılın gideri olarak hasılattan ya tamamen indirilir ya da aktifleştirme yapılır (amortismana tabi tutulur) ve 5 yılda 5 eşit taksitte indirilir.
*Genel kurul toplantıları için yapılan giderlerle birleşme bölünme fesih ve tasfiye giderleri
Not;Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerde kurumlar vergisi komanditer ortağın kar payı üzerinden alınır.
*Sigorta teknik karşılıkları
*Bağış ve yardımlar
*Geçmiş yıl zararları
*Katılım bankalarınca katılma hesabı karşılığında (faiz yerine) ödenen kar payları
*Diğer indirimler
-Ar-ge harcamalarının %40 ı gider olarak indirilebilir.
-Amatör spor dalları için yapılan sponsorluk harcamalarının tamamı, profesyonel spor dalları için yapılan sponsorluk harcamalarının %50 si gider olarak indirilebilir.

Kurum Kazancının Tespitinde İndirilmeyecek Giderler
*Öz sermaye üzerinden ödenen veya hesaplanan faizler
*Transfer fiyatlaması yoluyla dağıtılan örtülü kazançlar
*İhtiyat akçeleri (yedek akçeler) ile bankaların ayırdıkları karşılıklar
*İtibari değerin altında menkul kıymet zararından doğan satışlar
*Vergi ve cezalar
*Kiralama yoluyla edinilen varlıklara ilişkin giderler
*Basın yoluyla işlenen fiiller için ödenen tazminatlar
*İlan ve reklam giderleri

Örnek;X Anonim Şirketi 2007 yılında kuruluş gideri olarak 20.000 TL aktifleştirmiştir.Buna göre 2007 yılında kurum kazancında indirilecek gider ne kadardır?
Cevap  20.000 / 5 = 4.000

10.ÜNİTE
KURUMLAR VERGİSİNDE MATRAHIN TESPİTİNDE ÖZEL DURUMLAR

Yabancı Ulaştırma Kurumlarında Matrah Tespiti;Yabancı (dar mükellef) ulaştırma kurumlarının matrahı oluşturacak safi kurum kazancı;Türkiye’de elde edilen hasılata ortalama emsal oranların uygulanması ile hesaplanır.Dar mükellef ulaştırma kurumlarının safi kazancı yarı götürü usulde tespit edilir.Ortalama emsal oranları Maliye Bakanlığı tarafından tespit edilir. Resmi gazetede yayınlandığı tarihi izleyen takvim yılından itibaren uygulanır.Ortalama Emsal Oranlar;
Kara Ulaştırma İşleri İçin %12 Deniz Ulaştırma İşleri İçin %15 Hava Ulaştırma İşleri İçin %5
Örnek;Demet De Souza’nın Brezilya’da hava taşımacılığından 150.000 $ Amerika’da kara taşımacılığında 120.000 $ Türkiye’ de kara taşımacılığından 240.000 $ hava taşımacılığından 50.000 $ kazanç elde etmiştir.Buna göre Demet De Souza’nın beyan edeceği kurum kazancı kaç TL’dir.
240.000 x 0,12 = 28.800 50.000 x 0,05 = 2.500 28.000 + 2.500 = 31.300

TASFİYE, BİRLEŞME, DEVİR, ŞEKİL DEĞİŞTİRME VE BÖLÜNME
Tasfiye;Bir şirketin batması, kapanması gibi nedenlerle hesapların kesilmesi ve alacaklılara ortada kalan mal ve paradan paylarına düşen miktarın verilmesidir.
İnfisah Dağılma Nedenleri;
*Belirlenen amaca ulaşmak imkansız hale gelirse,
*Ana sözleşmede belirtilen faaliyet süresi dolarsa,
*Sermayenin 2/3’ü yitirilmiş ve yitirilen sermaye ortaklarca karşılanmamışsa,
1
*Pay sahiplerinin sayısı kanuni hadlerin altına düşerse,
*Genel kurulca şirketin feshine karar verilirse.

Not:Tasfiye kararı almış kurumların vergilendirilmesinde hesap dönemi yerine “tasfiye dönemi” geçerli olur.
-Bir şirketin dağılması iflas etmesi dışındaki nedenlerden kaynaklanıyorsa infisah ticaret siciline tescil ettirildiği tarihte,
-İflas nedeniyle infisah eden kurumlar ise ticaret mahkemesinin iflas kararında iflasın açılma anı olarak gösterildiği tarihtir.
-Tasfiye sonunda düzenlenen kurum bilançosunun ve son hesabının yetkili organlarca (genel kurulca) onaylandığı tarihte sona erer.
Örnek;Hesap dönemi bir takvim yılı olan bir Anonim Şirket 05.04.2006 tarihinde tasfiye kararı almış ve bu karar 08.08.2006 tarihinde ticaret siciline tescil ettirilmiştir.Şirketin 11.01.2008 tarihinde son bilançosu hazırlanmış ve bu bilanço 20.02.2008 tarihinde genel kurulca bilanço onaylanmıştır.Şirketin tasfiye dönemlerini bulunuz.
Tasfiye Dönemi Başlangıcı;
*08.08.2006 – 31.12.2006 Birinci tasfiye dönemi
*01.01.2007 – 31.12.2007 İkinci tasfiye dönemi
*01.01.2008 – 20.02.2008 Üçüncü tasfiye dönemi
İflas dışındaki herhangi bir nedenden dolayı tasfiye işleri tasfiye memuru tarafından yürütülür.

Tasfiye Beyannamesi:Tasfiye dönemi sona ermişse tasfiye dönemi içinde her yılın sonucunu gösteren kurumlar vergisi beyannamesi verilir.Tasfiyesi sona eren kurumlar için özel olan tasfiye beyannamesidir.
Tasfiye Beyannamesi Ne zaman Verilir?Tasfiye döneminin sona ermesini izleyen 4. ayın 25.günü tasfiye tamamen sona ermiş ise 30 gün içinde tasfiye beyannamesi verilir.

Not:Tasfiye beyannamesinin verilmesi ile birlikte tasfiye memurları, işlemlerde vergi incelemesi yapılmasını vergi dairesin-den talep edebilir.1 ay içinde incelemelere başlanır.İncelemenin bitmesinden sonra sonuç vergi dairesi tarafından 15 gün içinde yazı ile bildirilir.Vergiler ödeninceye dek tasfiye memurunun sorumluluğu devam eder.

Tasfiye Karı;Tasfiye işlemleri sonunda elde edilen kazanca tasfiye karı denir.
Bilanço Esasına Göre Tasfiye Karı
(Tasfiye Sonu Servet Değeri + Ortaklara Yapılan Ödemeler)
-
(Tasfiye Başı Servet Değeri + Ortaklara Yapılan Ödemeler) İşletme Hesabı Esasına Göre Tasfiye Karı
(Hasılat – Giderler)
-
(Tasfiye Dönemi Başındaki Mal Mevcudu)

Birleşme;Bir kurumun diğer bir kuruma katılmasına veya birden fazla kurumun birleşerek yeni bir kurum meydana getirmelerine birleşme denir.İnfisah eden kurum hakkında tasfiye hükümleri uygulanır.Birleşme halinde tasfiye memurlarına düşen sorumluluk ve ödevler, birleşilen kuruma ait olur.

Devir;Bir şirketin diğer bir şirkete katılması sonucu ortaya çıkan birleşmedir.Birleşen kurum, münfesih kurumun tahakkuk etmiş, edecek tüm vergi borcunu ödeyeceğini taahhütname ile vergi dairesine taahhüt edecektir.

Şekil Değiştirme;Şirketin şekil değiştirmesidir.Anonim şirketin limited şirkete dönüşmesi gibi.Şekil değiştirmede tasfiye yapılmadığından böyle bir durumda devir ile ilgili hükümler uygulanır.

Bölünme;Tam mükellef bir sermaye şirketinin tasfiyesiz olarak infisah etmek suretiyle bütün mal varlığı, alacak ve borçları-nı kayıtlı değerleri üzerinden mevcut veya yeni kurulacak tam mükellef iki veya daha fazla sermaye şirketine devretmesi işlemine bölünme denir.Tam bölünme, kısmi bölünme ve hisse değişimi olmak üzere 3 e ayrılır.

Not;Tasfiyede beyanname, nisan ayının 1.gününden 25. günü akşamına kadar verilir ve tek taksitte nisan ayı sonuna kadar ödenir.Tasfiye yıl içinde sonuçlanmışsa veya birden fazla yıl sürmüşse tasfiyenin kesin olarak sonuçlandığı yani genel kurulda onaylandığı tarihi takip eden 30 gün içinde verilir ve ödenir.

11.ÜNİTE
KURUMLAR VERGİSİNDE KAZANCIN BİLDİRİLMESİ

Kurumlar Vergisinde Vergi Stopajı;Kurumlar vergisinde stopaj dar mükellef kurumların ticari zirai ve diğer kazanç ve iratların dışında kalan kazanç ve iratları üzerinden yapılır.
Dar Mükellef Kurumların Kazanç ve İratlarından Yapılacak Vergi Tevkifat Oranları Nelerdir?
-Birden fazla takvim yılına yaygın inşaat ve onarma işlerinde %5
-Serbest meslek kazançlarında;Petrol arama faaliyetlerden sağlanan kazançlarda %15 , Diğerlerinde %22
-Gayrimenkul sermaye iratlarından %15
-Sergi ve panayırlarda yapılan ticari faaliyetlerden %15
-Deniz tahvili faizlerinden %15
-Hazine bonosu faizlerinden
-Nama ve hamiline yazılı tahvil faizlerinden %15
-Mevduat faizlerinden %15
-Faizsiz kredi verenlere ödenen kar paylarından %15
-Alacak faizlerinden %15
-Repo işlemlerinden %15
-Bakanlar kurulunca ilan edilen ülkelerde yerleşik olan ve faaliyette bulunan kurumlara nakden veya hesaben yapılan her türlü ödemeler üzerinden %30 2
Kurumlar Vergisinden Beyanname Türleri
Yıllık Beyanname
Hesap dönemini takip eden dördüncü ayın 25.günü akşamına kadar ilgili vergi dairesine verilir.Ay sonunda ödenir. Muhtasar Beyanname
Ertesi ayın 23. günü akşamına kadar ilgili vergi dairesine verilir.26.günü akşamına kadar ödenir. Özel Beyanname
Kazanç ve iratların elde edildiği tarihi takiben 15 gün içinde ilgili vergi dairesine verilir.

Kurumlar Vergisinde Beyanname Ne Zaman Verilir?
Normal Hesap Dönemi;12 aydır.Beyanname hesap dönemini izleyen 4.ayın 25.günü akşamına kadar verilir.Hesap dönemi olarak takvim yılını seçenler Nisan ayının 25.günü akşamına kadar beyanname verir.Ayın sonuna kadar vergi ödenir.
Özel Hesap Dönemi;Maliye Bakanlığı’ndan izin almak koşuluyla belirlenir.Beyanname hesap döneminin bitimini takip eden 4.ayın 25.günü akşamına kadar verilir.Ayın sonuna kadar vergi ödenir.
Kıst Hesap Dönemi;Tasfiye haline giren kurumlarda tasfiyeden önceki döneme denir.Kıst döneme ait beyanname kıst dönemin bittiği tarihten itibaren 4.ayın 15.günü akşamına kadar verilir.Ay sonuna kadar vergi ödenir.
Tasfiye Dönemi;Tasfiye birden fazla yılı kapsarsa her tasfiye dönemine ait beyanname ertesi yılın Nisan ayının 25.günü akşamına kadar verilir.Tasfiye tamamlandığında beyanname tasfiyenin bitiş tarihinden itibaren 30 gün içinde verilir ve ödenir
Ülkeyi Terk Halinde Beyanname Verilmesi;Dar mükellef kurumların veya vergi muhataplarının yıl içinde ülkeyi terk etmeleri halinde beyanname ülkeyi terk etmeden 15 gün önce verilir.
Mücbir Sebep Olması Halinde Beyanname Verilmesi;Doğal afet, yangın sel gibi durumlarda beyanname verme süresi durur bu nedenlerin sona ermesinden itibaren tekrar başlar.Beyanname verilmeyen süre kadar bir süre mükellefe tanınır.
Zor Durum Halinde Beyanname Verilmesi;Zor duruma düşen mükellefler Maliye Bakanlığı’na yazı ile başvurarak süre uzatımı için talepte bulunabilirler.Maliye Bakanlığı uygun görürse süreyi en fazla 1 ay uzatabilir.
Maliye Bakanlığı’nın Süre Uzatması;Maliye Bakanlığı sermaye şirketleri dışındaki kurumlar vergisi mükellefleri için beyanname verme süresini uzatabilir.

Kurumlar Vergisi Beyannamesi Nereye Verilir?
*Tam mükellef kurumlar, kanuni merkezinin veya iş merkezinin bulunduğu yer vergi dairesine beyannamelerini verirler.
*Tüzel kişiliği bulunmayan iktisadi kamu müesseseleri ile dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler beyannamelerini bağlı bulunan kamu tüzel kişisinin bulunduğu yer vergi dairesine verirler.
*Dernek ve vakıflar derneğin veya vakfın genel merkezinin bulunduğu yer vergi dairesine beyanname verirler.
*İş ortaklıkları beyannamelerini sözleşmede belirtilen merkezinin bulunduğu yer vergi dairesine merkez belirlenmemiş ise iş merkezinin bulunduğu yerin vergi dairesine verirler
*Dar mükellef kurumlar beyannamelerini Türkiye’deki işyerinin veya daimi temsilcisinin bulunduğu yerin vergi dairesine bunlar yoksa kuruma kazanç sağlayanların bağlı olduğu yer vergi dairesine verirler.

Not;Kurumlar vergisinin oranı 2004 yılı için %33 2005 yılı için %30 2006 yılı ve sonrası için %20 dir.Hesaplanan Kurumlar Vergisi = Dönem Safi Kazancı x %20

Kurumlar Vergisinde Tarhiyatın Muhatabı;Tarhiyatın muhatabı kurumların tüzel kişiliğidir.Vergi ve cezalar kurum ve kuruluşların tüzel kişiliği adına tarh olunur.Beyannamenin posta ile gönderilmesi halinde vergi 3 gün içinde tarh edilerek tahakkuk fişi kuruma taahhütlü olarak gönderilir.

Hesaplanan Vergiden Hangi İndirimler Yapılır?
Geçici Vergi;Kurumlar vergisinde geçici vergi oranı %20 dir.Geçici vergi beyannamesi 3’er aylık bilanço dönemini takip eden ikinci ayın 14.günü akşamına kadar verilir 17.günü akşamına kadar ödenir.
Yabancı Ülkelerde Ödenen Vergiler;İndirilecek olan verginin bu kazançlara kurumlar vergisi oranı uygulandıktan sonra bulunan tutardan fazla olması gerekir.Ayrıca verginin o ülkedeki Türk elçilik ve konsolosluklarında tasdik ettirilmesi gerekir.
Kaynaktan Kesilen Vergiler;İndirilecek vergi miktarı hesaplanan Kurumlar Vergisinden fazla ise aradaki fark yazı ile mükellefe bildirilir.1 yıl içinde mükellefin talebi üzerine iade olunur.

Kurumlar Vergisinde Kar Dağıtımı Nasıl Yapılır?
Safi Karın %5 i  I.Tertip Yedek Akçe olarak ayrılır
Ödenmiş Sermayenin %5 i  I.Tertip Kar Payı olarak ayrılır.
Kalan Karın 1/10’u  II.Tertip Yedek Akçe olarak ayrılır.

12.ÜNİTE
KATMA DEĞER VERGİSİ

Katma Değer Vergisinin Vergi Sistemi İçindeki Yeri
Türk Vergi Sisteminde Vergiler Üçe Ayrılır
Gelir Üzerinden Alınan Vergiler
*Gelir Vergisi
*Kurumlar Vergisi Servet Üzerinden Alınan Vergiler
*Emlak Vergisi
*Motorlu Taşıtlar Vergisi
*Veraset ve İntikal Vergisi Harcamalar Üzerinden Alınan Vergiler
*İstihlak Vergisi
*Toplu Muamele Vergisi
*Yaygın Muamele Vergisi
*Katma Değer Vergisi

Not;Türkiye’de 1950 yılında yapılan bir reformla gelir üzerinden alınan vergiler Gelir Vergisi ve Kurumlar vergisi adı altında toplanmıştır.Gelir ve kurumlar vergilerinin uygulanmasında oto kontrol açısından harcamalar üzerinden alınan vergilerle aralarında bir ilişki sağlanması için 01.01.1985 yılından itibaren KDV uygulanmaya başlanmıştır.
3
Harcamalar Üzerinden Alınan Vergiler
Toplu Muamele
Vergisi Toplu muamele vergisi üretim, toptan satış veya perakende satış aşamalarının birinde ve yalnız bir defada alınır.
Yaygın
Muamele
Vergisi Yaygın muamele vergisi üretim toptan satış veya perakende satış amalarının tümünün birden vergilendirilmesiyle ortaya çıkar.Bu vergi, maliyet unsuru olup satış fiyatına yansıtılıp bir alt safhaya aktarılır.
Katma
Değer
Vergisi Katma değer vergisi; her üretim ve satış aşamasında yaratılan katma değer üzerinden hesaplanmakta ve ödenmektedir.Bu ödenen vergi sonra satış fiyatına ilave edilmek suretiyle diğer aşamaya yansıtılır Böylece sınai veya ticari işletme olmakta en son vergi yüklenicisi tüketici olmaktadır.

Not;Katma değer vergisinde vergi indirimi yöntemi kullanılmaktadır.Alışlar üzerinden hesaplanan vergi satış fiyatı üzerinden hesaplanan vergiden düşülerek KDV hesaplanmaktadır.

Katma Değer Vergisi Kanunu’nun Gerekçesi
*Halen yürürlükte bulunan muamele vergilerini ekonomi üzerindeki olumsuz etkilerini gidermek
*Vergi sisteminin işleyişinde düzenlemeler yapmak
*Uluslararası ekonomik ilişkilerimizin ve ihracatımızın gelişmesi açısından yarar sağlamak
*Gelir ve Kurumlar Vergisi ile bir otokontrol sağlamak

Katma Değer Vergisine Tabi Olan İşlemler
a)Ticari, sınai, zirai ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler
b)Her türlü mal ve hizmet ithalatı
c)Diğer faaliyetlerden doğan teslim ve hizmetler

Teslim;Bir mal üzerindeki tasarruf hakkının malik ve onun adına hareket edenlerce alıcıya veya adına hareket edenlerce devredilmesidir.Trampa iki ayrı teslim hükmündedir.Örneğin; değirmende buğday vermiş yerine un almışsanız değirmene buğdayın verilmesi birinci teslim, unun alınması da ikinci teslim olarak kabul edilecektir.

Hizmet;Teslim ve teslim sayılan haller ile mal ithalatı dışında kalan işlemlerdir.Bu işlemler bir şeyi yapmak ve işlemek, meydana getirmek, imal etmek, onarmak, temizlemek, muhafaza etmek, hazırlamak, değerlendirmek, kiralamak, bir şeyi yapmamayı taahhüt etmek gibi, şekillerde gerçekleşebilir.

Katma Değer Vergisinde Vergiyi Doğuran Olay
*Mal teslimi ve hizmet ifası hallerinde malın teslimi veya hizmetin yapılması
*Fatura ve benzeri belgelerin düzenlenmesi
*Her bir kısmın teslimi veya bir kısım hizmetin yapılması
*Malların alıcıya teslimi
*Malın nakliyesine başlanması nakliyeciye veya sürücüye tevdii

Katma Değer Vergisinde Yer Alan İstisnalar
İhracat istisnası, Araçlar ve petrol aramalarında ve teşvik belgeli yatırımlarda istisna, Taşımacılık istisnası, Diplomatik istisna
İthalat istisnası, Sosyal ve askeri amaçlı istisnalar, Diğer istisnalar (örneğin konut kiralanması)
Not;İstisnadan vazgeçmek isteğe bağlıdır.İstisnadan vazgeçenler 3 yıl geçmedikçe istisnadan yararlanamazlar.

Katma Değer Vergisinin Matrahı Nedir?
Teslim ve hizmet işlerinde bu işlerin karşılığı olan bedeldir.
Bedelin belli olmaması durumunda emsal bedel esas alınır.
Tarifeli işlerde tarifede gösterilen mal ve hizmetin bedelidir.
İthalatta matrah
Uluslararası yük ve yolcu taşımacılığında matrah Maliye Bakanlığınca tespit edilir.

Vergi Matrahına Dahil Olan ve Olmayan Unsurlar Nelerdir?
Matraha Dahil Edilenler;Satıcı tarafından yapılan taşıma giderleri, Ambalaj giderleri, sigorta, komisyon ve benzeri gider karşılıkları Vergi resim harç pay fon karşılığı gibi unsurlar.Vade farkı fiyat farkı faiz prim gibi çeşitli gelirlerle servis ve benzer adlar altında sağlanan her türlü menfaat hizmet ve değerler matraha dahil olan unsurlardır.

Matraha Dahil Edilmeyenler;Teslim ve hizmet işlemlerinde fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen ticari teamüller uygun miktardaki ıskontolar ve hesaplanan katma değer vergisi matraha dahil edilmeyecektir.

KDV’nin Oranı;Genel oran %10’dur.Bakanlar Kurulu bu oranı %1’e kadar indirmeye ve dört katına kadar arttırmaya yetkilidir.Buna göre;İhracat potansiyeli yüksek mal ve hizmetlerde (kuru üzüm, incir, kayısı, pamuk, fındık, ekmek gibi) %1. Temel gıda ve kitaplarda (et, süt, yoğurt, buğday gibi) %8.Listelerde belirtilmeyen mal ve hizmetlerin vergi oranı ise %18’dir

Katma Değer Vergisinde Vergileme Usulü
Katma değer vergisi mükellefleri gerçek usulde vergilendirilir.Dönem sonunda Hesaplanan KDV’den İndirilecek KDV çıkarılınca + çıkan sonuç Ödenecek KDV – çıkan sonuç Sonraki Aya Devredilen KDV olarak belirlenir.Katma değer vergisi mükelleflerin yazılı beyanı üzerine tarh olunur.Herhangi bir vergilendirme döneminde vergiye tabi işlemi bulunmayan mükellefler de beyanname vermek zorundadır.
4
Beyanname Ne Zaman Verilir;Vergilendirme dönemi (gerçek usulde vergilendirilenler için) 1 aydır.Beyanname vermek mecburiyetinde olan mükellefler ile vergi kesmekle sorumlu tutulanlar beyannamelerini ertesi ayın 24.günü akşamına kadar vermek zorundadır.Vergilerin vadesi, 26.günü akşamıdır.Posta ile gönderilen beyannamelerde vergi 7 gün içinde tarh edilir
Beyanname vermek mecburiyetinde olmayan mükelleflerin Katma Değer Vergisi, tarh süresi içinde ödenir.

Not;Gerçek usulde vergilendirilenler dışındaki mükelleflerin vergilendirme dönemleri; basit usulde vergilendirilen mükellefler için bir takvim yılı, vergi kesintisi yapmakla sorumlu tutulanlar için 1 ay, ithalatta ve transit taşımacılılıkta gümrükten geçirildiği an yapılmaktadır.

Katma Değer Vergisinde Tarha Yetkili Vergi Daireleri;Katma Değer Vergisi mükellefin iş yerinin bulunduğu yer vergi dairesince tarh olunur.Mükellefin ayrı ayrı vergi dairelerinin faaliyet bölgelerinde iş yerleri varsa katma değer vergisi gelir veya kurumlar vergisi yönünden bağlı olduğu vergi dairesi tarafından tarh olunur.

13.ÜNİTE
VERASET ve İNTİKAL VERGİSİ

Veraset Vergisi
Tereke Vergisi
Ölen kişinin terekesi mirasçılara geçmeden terekenin ta-mamı üzerinden alınan objektif bir servet vergisidir. Miras Payı Vergisi
Ölüm dolayısıyla mirasçılara intikal eden miras paylarının vergilendirildiği subjektif bir servet vergisidir.
Not;Ülkemizde uygulanan veraset vergisi, miras payı vergisidir.
İntikal Vergisi;Sağlar arasında gerçekleşen ivazsız intikallerin vergilendirilmesidir.

Veraset ve İntikal Vergisinin Konusu;Vasiyet, miras, miras sözleşmesi gibi ölüme bağlı tasarruflar ve bağışlama gibi karşılıksız edinimler verginin konusunu oluşturur.Maddi ve manevi tazminatlar vergi konusu içine girmez.

Verginin Mükellefi;Veraset yoluyla ya da ivazsız bir şekilde mal edinen gerçek veya tüzel kişilerdir.Tasarruflara bağlı olarak mal edinen kişiler de yasal mirasçılar gibi veraset ve intikal vergisi mükellefi olur.

Miras Durumunda Vergi Mükellefleri;
*Miras bırakanın birinci derece mirasçısı alt soyudur.(çocuk, torun, torunların çocuklarıdır.
*Altsoyu yoksa ana ve babasıdır.Bunlar ölmüş ise bunların altsoyudur.
*Altsoyu, ana babası ve bunların altsoyu da yoksa büyük anne ve büyük baba mirasçıdır.Bunlar ölmüşse bunların altsoyudur.

Sağ Kalan Eş;
*Miras bırakanın altsoyu ile mirasçı olursa mirasın 1/4’ünü
*Miras bırakanın ana ve babası ile mirasçı olursa, mirasın 1/2‘sini
*Miras bırakanın büyük ana ve babaları ile mirasçı olursa 3/4’ünü bunlarda yoksa mirasın tamamını alacaktır.

Verginin Matrahı;İntikal eden malların Vergi Usul Kanunu’na göre bulunan değerlerdir.

Değerleme Ölçüleri
Ticari Sermaye Bilanço esasına tabi olanlarda öz sermaye işletme esasına tabi olanlarda, ticari varlık
Gayrimenkuller Emlak vergisi değeri
Mallar & Gemiler Rayiç bedel
Hisse Senetleri Borsada kayıtlı ise son 3 yıl içindeki en son işlem değeri.Borsada kayıtlı değil ise itibari değer
Tahviller Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre
Yabancı Paralar Borsa rayici
Haklar Tapu siciline kaydedilen değer
Vergi dairesi bu ölçülere göre beyan edilen değerler üzerinden vergiyi beyannamenin verildiği tarihten itibaren 15 gün içinde tarh eder.Buna ilk tarhiyat denir.Tapu sicilinde değeri gösterilmeyen haklar ve bunlar dışındaki haklar ilk tarhiyatta dikkate alınmaz.
Değerleme Günü;Miras yoluyla gerçekleşen intikallerde, mirasın açıldığı gündür.Diğer yollarda gerçekleşen intikallerde malların hukuken edinildiği gündür.

Not;Ölenin sağlığında icra dairesine veya mahkemeye intikal etmiş ve takip edilmekte olan alacak ve borçlarının beyannamede gösterilmesi gerekir.Bu alacaklar kesin karar veya hükmün sonucuna göre ileride tahsil edilmek üzere tecil olunur.Tecil süresi hiçbir zaman on seneyi aşamaz.
Veraset ve İntikal Vergisi Nasıl Hesaplanır?
2008 Yılı Vergi Tarifesi Verasetlerde İvazsız İntikallerde
150.000 TL’ye kadar %1 %10
320.000 TL %3 %15
680.000 TL %5 %20
1.290.000 TL %7 %20
1.380.000 TL %10 %30
Veraset ve intikal vergisi artan oranlı bir tarifeye sahiptir.Vergi matrahı arttıkça oranlarda artmaktadır.Vergi tarifesinin matrah dilim tutarları Vergi Usul Kanunu’nca belirlenen yeniden değerleme oranında arttırılarak uygulanır.Bir şahsa ana baba, eş ve çocuklarından (evlatlıktan, evlat edinenlere yapılan ivazsız haller hariç) ivazsız mal intikali halinde vergi ivazsız intikallere ilişkin tarifede yer alan oranların yarısı uygulanarak hesaplanır.
5
Veraset ve İntikal Vergisinde Vergi Sorumluluğu;Futbol karşılaşmalarına ve at yarışlarına ait müşterek bahisler gerçek ve tüzel kişilerce düzenlenen yarışma ve çekilişlerde kanılan ikramiyelerden %10 oranında kaynak vergi kesintisi yapılır.Kesinti yapma zorunluluğu bahis yarışma ve çekilişi düzenleyen gerçek ve tüzel kişilere aittir.

Beyanname Ne Zaman Verilir?
1-Veraset yoluyla gerçekleşen intikallerde;
-Ölüm Türkiye’de gerçekleşmiş mükelleflerde Türkiye’de ise ölüm tarihini takiben 4 ay,
-Ölüm Türkiye’de gerçekleşmiş mükellefler yabancı bir ülkede ise ölüm tarihini takiben 6 ay,
-Ölüm yurt dışında mükellefler Türkiye’de ise 6 ay,
-Ölüm yurt dışında mükelleflerde aynı ülkede ise 4 ay,
-Ölüm yurt dışında mükellefler başka bir yabancı ülkede ise ölüm tarihini takiben 8 ay,
-Gaiplik halinde, gaiplik kararını takiben 1 ay içinde
2-Diğer şekilde gerçekleşen intikallerde;
-Malların hukuken edinildiği tarihi izleyen 1 ay içinde
3-Futbol karşılaşmalarına ve at yarışlarına ait müşterek bahisler gerçek ve tüzel kişilerce düzenlenen yarışma ve çekilişlerde kazanılan ikramiyelerde bunların yapıldığı günü izleyen ayın 20.günü akşamına kadar beyanname verilir.Bu süre içinde vergide ödenir.

Beyanname Nereye Verilir?
-Veraset yoluyla gerçekleşen intikallerde ölen kimsenin ikametgahının bulunduğu yer vergi dairesine
-Diğer intikallerde tasarrufu yapan kişinin ikametgahının tüzel kişilerde merkezlerinin bulunduğu yer vergi dairesine verilir.
-Yabancı ülkelerde bulunanlar beyannamelerini Türk konsolosluklarına verirler.
-Miras bırakan yada tasarrufu yapan kişi yurt dışında ikamet ediyorsa Türkiye’de en son ikametgahının olduğu yere belirlene-mezse Maliye Bakanlığı’nın belirlediği yer vergi dairesine verilir.

Vergi Ne Zaman Ödenir?;3 yılda her yıl Mayıs ve Kasım aylarında olmak üzere 6 eşit taksit halinde ödenir.

14.ÜNİTE
MOTORLU TAŞITLAR VERGİSİ

Motorlu Taşıtlar Vergisi mülkiyete bağlı olarak alınan ve süreklilik taşıyan, dolaysız, objektif, özel bir servet vergisidir.İlk kez 1957 yılında Hususi Otomobil vergisi olarak hukukumuza girmiş 1963 yılında Motorlu Kara Taşıtları, 1980 yılında Motorlu Taşıtlar Vergisi olarak değiştirilmiştir.

Verginin Konusu;Yasada belirtilen motorlu kara, hava ve deniz taşıtlarıdır.Traktörler motorlu silindir hacmi 100 cm³ün altında olan motosikletler, motor gücü 10 beygirin altında olan deniz taşıtları, ticari amaçla kullanılan deniz taşıtları verginin konusunu oluşturur.

Verginin Mükellefi;Motorlu Taşıtlar Vergisinin mükellefi trafik, belediye, liman sicili ve Ulaştırma Bakanlığı’nca tutulan sivil hava araçları siciline adarına motorlu taşıt kayıt ve tescil ettirmiş gerçek ve tüzel kişilerdir.

Vergiyi Doğuran Olay;Motorlu taşıtların gerçek ve tüzel kişiler adına sözü edilen sicillere kayıt ve tescil edilmesidir.

Verginin Mükellefiyeti Ne Zaman Başlar?;İlk defa kayıt ve tescil edilen taşıtlarda, kayıt ve tescil takvim yılının ilk altı ayında yapılmışsa mükellefiyet takvim yılının başından itibaren başlar.Son altı ayda kayıt ve tescil yapıldıysa mükellefiyet son altı ayın başından itibaren başlar.Örnek;
-20.04.2008’de kayıt ve tescili yapıldıysa; 01.01.2008 tarihi esas alınır.
-20.08.2008’de kayıt ve tescili yapıldıysa; 01.07.2008 tarihi esas alınır.

Vergi Mükellefiyeti Ne Zaman Sona Erer?;Motorlu taşıtlarda ilgili sicillerden kayıtların silinmesi halinde mükellefiyet sona erer.İlk altı ay içinde yapıldıysa son altı aylık dönem başından itibaren mükellefiyet sona erer.Son altı ay içinde yapıl-dıysa takip eden yılın başından itibaren mükellefiyet sona erer.
-20.04.2008’de kayıt silindiyse 01.07.2008’de mükellefiyet sona erer.
-20.08.2008’de kayıt silindiyse 01.01.2009’da mükellefiyet sona erer.

Vergiden İstisna Olan Taşıtlar;Genel ve katma bütçeli idarelere, belediyelere, il özel idarelerine ve köylere ait taşıtlar, Karşılıklı olmak koşuluyla diplomatlara ait taşıtlar, Malul ve engellilerin taşıtları, Türk kuşu ve Türk Hava Kurumu’na ait uçak ve helikopterler, Tasarruf mevduatı sigorta fonuna intikal eden bankalara ait taşıtlar.

Motorlu Taşılar Vergisi Nasıl Hesaplanır?
Motorlu Taşıtlar Vergisi spesifik nitelikte dört ayrı tarife üzerinden hesaplanır.Taşıtların model yılında bir yaşında olduğu kabul edilir.
I.Sayılı Tarife;Otomobil, kaptıkaçtı, arazi taşıtları, motosikletler  Taşıtın yaşı ve motor silindir hacmine göre vergi alınır. II.Sayılı Tarife;Minibüs  yaş, Panelvan ve motorlu karavanlar  yaş ve motor silindir hacmine, Otobüs ve benzerleri  yaş ve oturma yeri kapasitesine göre, kamyonet, kamyon, çekici ve benzerleri  yaş ve azami ağırlıklarına göre vergilendirilir.
III.Sayılı Tarife;Yat, kotra ve motorlu özel tekneler  yaş ve beygir gücüne göre vergi alınır
IV.Sayılı Tarife;Uçak ve helikopter  yaş ve azami kalkış ağırlığına göre vergi alınır.
6
Vergi Miktarları Nasıl Belirlenir?;Vergi miktarları her yıl o yıl için belirlenen değerleme oranında arttırılır.
Bakanlar Kurulu’nun Vergi Miktarları Üzerindeki Yetkisi;1-Bakanlar Kurulu uygun gördüğü takdirde yeniden değerleme oranının %50 fazlasını geçmemek %20’sinden az olmamak üzere vergi oranları tespit edilebilir.2-Çevrenin korunmasına ilişkin gerçeklerle katalitik konvertör sistemiyle donatılmış araçlarda vergi miktarlarını %50 oranına kadar indirmeye yetkilidir.

Vergi Ne Zaman Tarh Edilir?;Taşırların kayıt ve tescilinin yapıldığı yer vergi dairesi tarafından her yıl Ocak ayının başında yıllık olarak tarh ve tahakkuk ettirilir.

Vergi Ne Zaman Ödenir?;Ocak ve Temmuz aylarında iki eşit taksitte ödenir.Takvim yılının ilk altı ayında taşıtın yapısında değişiklik olması veya verginin arttırılması azaltılması halinde ikinci taksit yeni duruma göre ödenir.Yıl içinde ilk defa kayıt ve tescil yapılması halinde vergi yıllık olarak tahakkuk eder.Tahakkuk eden verginin taksit süresi geçmiş ise vergi 1 ay içinde ödenir.Vergilemede esas olan model yılı, cinsi, motor silindir hacmi, istiap haddi, motor gücü birimi ve azami kalkış ağırlığı gibi unsurlarda verginin arttırılmasını veya azaltılmasını gerektiren değişikliklerdir.

Vergi Nereye Ödenir;Ödeme yeri taşıtların kayıt ve tescilinin yapıldığı yer vergi dairesi yada Maliye Bakanlığı’nın yetkili kıldığı banka ya da özel finans kurumlarıdır.

Vergi Güvenlik Önlemleri;Motorlu taşıtların satış ve devir işlemini yapanlar noter, ilgili sicil memurları devir işlemini yapmadan önce vergi ve cezaların ödendiğine ilişkin belgeyi istemek zorundadırlar.Bu zorunluluğa uymayan noter ve sicil memurları ödenmeyen vergilerden mükellef ile birlikte zincirleme sorumlu tutulur.

15.ÜNİTE
EMLAK VERGİSİ

Emlak Vergisi objektif yapılı süreklilik taşıyan özel bir servet vergisidir.Emlak vergisi 1986 yılında yerel yönetimlere devredilmiş olup bu yıldan itibaren belediyeler tarafından tahsil edilmeye başlanmıştır.Bu nedenle Emlak Vergisi bir yerel yönetim vergisi olarak da adlandırılabilir.Emlak vergisi bina ve arazi vergisi olarak ikiye ayrılır.Ancak her iki vergiye ilişkin düzenlemeler bir bütünlüğe sahiptir.

Bina Vergisinin Konusu;Yapıldığı madde ne olursa olsun, gerek kara gerek su üzerindeki sabit inşaatın hepsine bina denir.Bina vergisinin konusu Türkiye içinde bulunan binalardır.

Verginin Mükellefi;Bina vergisinin mükellefi binanın maliki, yoksa intifa hakkı sahibi ikisi de yoksa binaya tasarruf edenlerdir.Örneğin; devlete ya da başkasına ait arsa veya arazi üzerine izinsiz gecekondu yapanlar inşa ettikleri binanın emlak vergisini ödemek zorundadırlar.Bir binaya paylı mülkiyet halinde malik olan hisseleri oranında mükellef-tirler.Elbirliği mülkiyette malikler vergiden müteselsilen sorumlu olur.

Bina Vergisinden Muaf Olanlar Kimlerdir?
1-Sürekli Muaflıklar;Kamu kuruluşlarına ait olan kamu yararına kamunun kullanımına sunulmuş olan binalar vergiden sürekli muaftırlar.
2-Geçici Muaflıklar;a)Mesken olarak kullanılan bina ve apartman dairelerinin 2.500 TL’den az olmamak üzere vergi değerinin 1/4'ü inşaların sona erdiği yılı izleyen yıldan itibaren 5 yıl süre ile bina vergisinden muaftır.
b)Turizm tesis binaları inşalarının sona erdiği veya mevcut binaların bu maksatta tahsisi halinde turizm müessesesi belgesinin alındığı yılı izleyen yıldan itibaren 5 yıl süre ile bina vergisinden muaftır.
c)Fuar, sergi ve panayır yerlerinde inşa edilen binalar, bu maksatta tahsis edildikleri süre için vergiden muaftır.
d)Doğal afetler nedeniyle inşa edilen binalar en geç beş yıl içinde afetin meydana geldiği yerde ve kamu kuruluşlarınca gösterilen yerlerde yapılıp hak sahiplerine teslim edilen binalar devredildikleri yılı takip eden bütçe yılından itibaren 10 yıl süre ile geçici muafiyetten yararlanırlar.
e)Organize sanayi, sanayi ve küçük sanayi sitelerindeki binalar, inşalarının sona erdiği yılı izleyen yıldan itibaren 5 yıl süre ile vergiden muaftır.
f)Geri kalmış bölgelerde inşa edilen sınai tesisler, inşalarının sona erdiği yılı izleyen yıldan itibaren 5 yıl süre ile bina vergisinden muaftır.

Verginin Matrahı Nedir?;Verginin matrahı bir binanın vergi değeridir.
Vergi Değeri Nasıl Hesaplanır?
(Binanın yüz ölçümü x binanın metrekare (m²) maliyeti + asansör, kalorifer, klima tertibatı) – Yıpranma payı (Amortisman) düşülür + Arsa payı değeri = Vergi Değeri (+)

Verginin Oranı Nedir?;Meskenler için binde 1, işyerleri için binde 2, büyükşehirlerde oran iki katıdır.Mesken için binde 2, işyerleri için binde 4’tür.

Bakanlar Kurulunun Vergi Oranları Üzerindeki Yetkisi;Vergi oranlarını yarısına kadar indirmeye üç katına kadar arttırmaya yetkilidir.Hiç bir geliri olmayanların sadece emekli aylığı alanların, gazilerin şehitlerin, dul ve yetimlerin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması halinde bu meskenlerine ait vergi oranlarını 0’a kadar indirmeye yetkilidir.2004 yılı için bu oran %0’dır.

Emlak Vergisinin Mükellefiyeti;Muafiyetin sona erdiği tarihi izleyen bütçe yılından itibaren mükellefiyet başlar.Yanan, yakılan kullanılmaz hale gelen binalarda olayın meydana geldiği tarihi izleyen taksitten itibaren mükellefiyet sona erer. 7
Vergi Ne Zaman Tarh ve Tahakkuk Edilir?;Bina vergisi ile ilgili belediye tarafından dört yılda bir defa olmak üzere takdir işlemlerinin yapıldığı yılı takip eden bütçe yılının Ocak ve Şubat aylarında, eğer değişiklik bütçe yılının son üç ayı içinde meydana gelmişse bildirimin verildiği tarihte, bir köy veya kasaba veya şehirde bina değeri %25’i aşan oranda artar veya azalırsa takdir işleminin yapıldığı tarihi izleyen bütçe yılının Ocak ve Şubat aylarında, vergi değeri esas alınarak yıllık olarak tarh olunur.

Arazi Vergisinin Konusu;Türkiye sınırları içersinde bulunan arsa ve arazilerdir.Parsellenmiş arazilerden hangisinin arsa sayılacağını belirleme yetkisi Bakanlar Kurulu’na aittir.

Verginin Mükellefi;Arazi vergisinin mükellefi arazinin maliki, varsa intifa hakkı sahibi ikisi de yoksa araziye tasarruf edenlerdir.