Biri 'Bilimkurgu' mu dedi?
İşte
Steven Spielberg;
Hollywood tarihinin ticari anlamda belki de en başarılı isimlerinden biri olan Steven Spielberg, 18 Aralık 1947’de Cincinnati, Ohio’da, elektrik mühendisi bir baba ile piyanist bir annenin oğlu olarak dünyaya geldi. Ömrünün tamamına yakınını sinema ile iç içe geçiren Spielberg, ilk kısa filmlerini henüz küçük bir çocukken çekti.
12 yaşında senaryolu ilk amatör filmini çeken küçük yönetmen, bir yıl sonra çektiği 40 dakikalık savaş filmi “ Escape to Nowhere ” ile bir ödül bile kazandı. 16 yaşında 140 dakikalık bir bilim-kurgu olan “ Firelight ” üzerinde uzun süre çalıştı ve filmin yaşadığı yöredeki bir sinema salonunda gösterilmesini sağladı.
Ardından sinema okumak üzere California State University’ye giden Spielberg, 1969 yapımı “ Amblin’ ” isimli kısa filminin Atlanta Film Festivali’nde gösterilmesiyle dikkatleri üzerinde topladı. Film o kadar ilgi çekti ki, sonuçta henüz 20 yaşında mesleğe yeni adım atan bir isim olsa da, TV yönetmeni göreviyle Universal-MCA ile yedi yıllık bir kontrat imzaladı.
Televizyondaki ilk başarısını Rod Sterling’in “ Night Gallery ”sinde Joan Crawford’un yönetmenliğini yaparak elde eden etti. 1971 yılında yönetmenliğini üstlendiği ve Dennis Weaver’ın rol aldığı “ Duel ” televizyon için yapılan en iyi filmlerden biri olarak kabul edildi. Daha sonra Avrupa genelinde de gösterilen film, önemli gişe başarısı elde etti.
Spielberg’in ilk önemli filmi 1974 yılında çektiği “ The Sugarland Express ” idi. Bu film sayesinde, sinema kariyerinde önemli yer tutacak “ Jaws ” filmini yönetme şansı bulacaktı. Peter Benchley’in öyküsünden beyaz perdeye uyarlanan ve televizyonlarımızda defalarca gösterilmiş olan “ Jaws ”, büyük beyaz bir köpek balığının İngiltere sahillerinde estirdiği terörü konu almaktaydı. Film, 1975 yılının en başarılı filmleri arasına girerken, yönetmenin de sinema dünyasındaki yerini sağlamlaştırıyordu.
Spielberg’in bir sonraki çalışması olan bilim kurgu filmi “ Close Encounters of the Third Kind ” yönetmene, Oscarlarda “ En İyi Yönetmen ” dalında adaylık getirmekle kalmayıp, aynı zamanda onun sinema dilinin de habercisi olacaktı.
Filmdeki tarzını “ 1941 ”de de sürdüren yönetmen, yazık ki bu filmi ile izleyenleri hüsrana uğrattı. Yine de, kendini toparlaması uzun sürmedi. George Lucas ile bir araya gelen Spielberg, “ Raiders of the Lost Ark ” ile yeniden sinemaseverlerin beğenisini toplamayı başardı. Film, 1980’li yılların en popüler filmleri arasına girdi ve sonradan televizyon için devam bölümleri çekildi.
Spielberg’i yüzyılın en popüler sinemacıları arasına dahil eden film, bir oğlan çocuğunun bir uzaylıyla dostluğunu anlatan 1982 yapımı “ E.T. the Extra Terrestrial ” oldu. “ E.T. ” bütün zamanların ticari anlamda en başarılı filmlerinden biri olmakta gecikmedi.
1984 yılında “ Raiders of the Lost Dark ”ın devamı olarak çekilen “ Indiana Jones and the Temple of Doom ”un ardından yönetmen, Alice Walker’ın, büyük buhran yıllarında bir grup Afro-Amerikalı kadının yaşamlarını ve mücadelelerini konu alan sevilen romanından uyarladığı “ The Color Purple ”a imza attı.
“ The Color Purple ” sadece box-office listelerini altüst etmekle kalmadı, aynı zamanda 11 dalda Oscar’a aday gösterildi. Ne var ki, yönetmenin sinema endüstrisindeki hızlı yükselişine bir tepki olsa gerek, film hiçbir dalda ödüle layık görülmedi.
1987 yılında J. G. Ballard’ın romanından sinemaya uyarladığı “ Empire of the Sun ” adlı çalışması yönetmenin sinema kariyerindeki nadir gişe hüsranlarından biri oldu. “ A Guy Named Joe ”nun yeni bir versiyonu olan “ Always ”in kaderi de benzer olsa da, yönetmen 1989 yapımı “ Indiana Jones and the Last Crusade ” ile başarısıyı tekrar yakalayacaktı.
1991 yapımı “ Hook ” ile bir kez daha olumsuz eleştirilerin hedefi olan Spielberg, 1993’te yine hızlı bir atak yaparak “ Jurassic Park ”ı hayata geçirdi. Tüm zamanların en çok tanıtımı yapılan filmlerinden biri olan “ Jurassic Park ”, dünya çapında önemli başarı sağladı.
Aynı yıl, Yahudi soykırımı yıllarında geçen “ Schindler’s List ” gösterime girdi. Bu film de, pek çok dalda Oscar’a aday gösterildi ve bu kez sadece aday gösterilmekle kalmayıp, “ En İyi Film ” ve “ En İyi Yönetmen ” ödülleri de dahil olmak üzere tam yedi Oscar ödülünün sahibi oldu.
Hollywood’un temel taşlarından biri haline gelen Spielberg ve şirketi Amblin Entertainment, daha pek çok başarılı yapıma imza attı. Bunlar arasında “ 1985 yapımı “ Back to the Future ”, 1988’in akıllarda yer eden filmi “ Who Framed Roger Rabbit ” gibi filmler yer almaktaydı.
Yönetmen 1990’lı yılların ortalarında çoğunlukla perde arkasında kalmayı tercih etti ve “ Twister ” ( 1996 ), “ Men in Black ” ( 1997 ), “ Deep Impact ” ( 1998 ) ve “ The Mask of Zorro ” ( 1998 ) filmlerinin yapımcılıklarını üstlendi. 1997 yapımı “ The Lost World ” ile yeniden yönetmen koltuğuna oturan Spielberg, “ Jurassic Park ”ın devamı olan bu filmle yine adından çokça söz ettirdi.
Aynı yıl, hem yönetmenliğini, hem de yapımcılığını üstlendiği “ Amistad ” ile Oscar’a ve Altın Küre’ye pek çok dalda aday gösterilen Spielberg, bu dalların hiçbirinde ödül alamamaktan ötürü biraz hayal kırıklığına uğradıysa da, ertesi yıl gösterime giren filmi “ Saving Private Ryan ” uluslararası alanda beğeni toplamasının yanı sıra, 11 dalda Oscar adayı oldu.
Film, “ En İyi Yönetmen ”, “ En İyi Görüntü Yönetimi ” ( Janusz Kaminski ) ve “ En İyi Kurgu ” ( Michael Kann ) dallarında birinciliği yakalarken, “ En İyi Film ” ödülünü, “ Shakespeare in Love ” filmine kaptırdı. “ Saving Private Ryan ” aynı zamanda “ En İyi Film ” ve “ En İyi Yönetmen ” dalında Altın Küre ödülünün de sahibi oldu.
1990’ların sonlarında da pek çok filmin yapımcılığını üstlenen Spielberg, kısa bir belgesel olan “ Unfinished Journey ” ile yönetmenliğe de ara vermeyeceğini işaret ediyordu. Usta, 2001 yılında, Stanley Kubrick’in hayali olan “ A.I. Artificial Intelligence ” isimli filmi hayata geçirdi.
Gösterime girdiği haftalarda box-office listelerinin baş sıralarından inmeyen “ A.I. ”, Kubrick’in 20 yıllık bir projesiydi. Düşünce teknolojisinin geleceğini temsil eden bir karakter üzerinde yoğunlaşan film, robotlar, makinalar ve insanlar arasında geçen bir bilim-kurgu filmi.
Spielberg’in halen üzerinde çalıştığı ve önümüzdeki yıllarda gösterime girecek filmleri arasında, “ Minority Report ” ( 2002), Catch Me if You Can ” ( 2002 ) ve “ Memoirs of a Geisha ” ( 2003 ) yer alıyor.
Meraklısına...
•USC sinema okuluna iki kere başvurdu ancak ikisinde de kabul edilmedi. Bunun üzerine Kaliforniya Üniversitesi'ne girdi
•Eğlence dünyasına girmek için üniversiteden ayrıldı
•Filmlerinde baba karakterlerini genellikle sorumsuz, ilgisiz olarak tasvir eder, örneğin, "E.T. the Extra- Terrestrial " (1982) filmi
•Filmlerlerinde genellikle çocuların bazı tehlikelerle karşı karşıya oldukları gösterir. Örneğin, The Color Purple (1985), Empire of the Sun (1987), Saving Private Ryan (1998) filmleri
•Devamlı II. Dünya Savaşını referans verir
•Önemli görüntü veya karakterleri genellikle arabanın dikiz aynasından gösterir. Örneğin, E.T. the Extra-Terrestrial (1982), Jurassic Park (1993), Schindler's List (1993), Artificial Intelligence: AI (2001) filmleri
•Hollywood'un en zengin iki kişisinden biri
•Entertainment Weekly'de "Eğlence dünyasındaki en güçlü kişi" seçildi (1997)
• DreamWorks SKG film şirketinin sahiplerinden biri
•Drew Barrymore'un vaftiz babası
•2001 ve 2002 yılında Forbes'in "Amerika'daki En Zengin 400 Kişi" listesine girdi.
•27 Mayıs 2002'de Spielberg'e Yale Üniversitesi tarafından fahri doktora unvanı verildi.
•1994, 1995 ve 2003 yıllarında Premiere'in "Hollywood Power Listesi"nde birinci seçilmişti.
ÖDÜLLER / AWARDS
1998: OSCAR: En İyi Yönetmen, Er Ryan'ı Kurtarmak
1993: OSCAR: En İyi Film, Schindler'in Listesi
1993: OSCAR: En İyi Yönetmen, Schindler'in Listesi
1999: NAACP Vanguard Ödülü
1999: Daytime Emmy: Outstanding Special Class/Animated Program, Steven Spielberg Presents Pinky and the Brain;
1999: U.S. Navy: Distinguished Public Service Ödülü, Saving Private Ryan
1999: Daytime Emmy: Outstanding Special Class/Animated Program, Steven Spielberg Presents Pinky and the Brain;
1998: Nastri d'Argento: En İyi Yabancı Yönetmen, Saving Private Ryan
1998: Directors Guild of America: Outstanding Directorial Achievement in a Feature Film, Er Ryan'ı Kurtarmak
1998: Producers Guild of America: Darryl F. Zanuck Ödülü: Theatrical Motion Film, Er Ryan'ı Kurtarmak
1998: Chicago Film Eleştirmenleri: En İyi Film, Er Ryan'ı Kurtarmak
1998: Golden Globe: En İyi Yönetmen, Er Ryan'ı Kurtarmak
1998: Golden Globe: En İyi Film (drama), Er Ryan'ı Kurtarmak;
1998: Dallas-Fort Worth Film Eleştirmenleri Derneği: En İyi Yönetmen, Er Ryan'ı Kurtarmak
1998: Dallas-Fort Worth Film Eleştirmenleri Derneği: En İyi Film, Er Ryan'ı Kurtarmak
1998: Producers Guild of America: Milestone Ödülü
1998: Online Film Eleştirmenleri Derneği: En İyi Yönetmen, Er Ryan'ı Kurtarmak
1998: Online Film Eleştirmenleri Derneği: En İyi Film, Er Ryan'ı Kurtarmak
1998: Broadcast Film Eleştirmenleri Derneği: En İyi Yönetmen, Er Ryan'ı Kurtarmak
1998: New York Film Eleştirmenleri Circle: En İyi Film, Er Ryan'ı Kurtarmak
1998: Los Angeles Film Eleştirmenleri Derneği: En İyi Yönetmen, Er Ryan'ı Kurtarmak
1998: Los Angeles Film Eleştirmenleri Derneği: En İyi Film, Er Ryan'ı Kurtarmak
1997: Producers Guild of America: Kodak Vision Ödülü: Theatrical, Amistad
1997: Daytime Emmy: Outstanding Children's Animated Program, Steven Spielberg Presents Animaniacs
1997: Daytime Emmy: Outstanding Special Class/Animated Program, Steven Spielberg Presents Freakazoid!
1996: Emmy: Outstanding Animated Program, Steven Spielberg Presents A Pinky & The Brain Christmas Special
1996: Daytime Emmy: Outstanding Animated Children's Program, Animaniacs;
1995: Honorary Cesar
1995: Artists Rights Foundation: John Huston Ödülü
1995: American Film Institute: Yaşamboyu Başarı Ödülü; youngest recipient
1994: American Derneği of Cinematographers: Board of Governors Ödülü
1993: BAFTA: En İyi Yönetmen, Schindler'in Listesi
1993: BAFTA: En İyi Film, Schindler'in Listesi
1993: Golden Globe: En İyi Yönetmen, Schindler'in Listesi
1993: Directors Guild of America: En İyi Motion Film Yönetmeni, Schindler'in Listesi
1993: Golden Globe: En İyi Film (Drama), Schindler'in Listesi
1993: National Film Eleştirmenleri Derneği : En İyi Film, Schindler'in Listesi
1993: National Film Eleştirmenleri Derneği : En İyi Yönetmen, Schindler'in Listesi
1993: New York Film Eleştirmenleri Circle: En İyi Film, Schindler'in Listesi
1993: Los Angeles Film Eleştirmenleri Derneği: En İyi Film, Schindler'in Listesi
1993: National Board of Review: En İyi Film, Schindler'in Listesi
1993: Peabody Ödülü, Steven Spielberg Presents Animaniacs
1993: Venice Film Festival: Golden Lion Career Achievement Ödülü
1993: Daytime Emmy: Outstanding Animated Program, Steven Spielberg Presents Tiny Toon Adventures
1991: Daytime Emmy: Outstanding Animated Program, Steven Spielberg Presents Tiny Toon Adventures
1988: National Board of Review: En İyi Yönetmen, Güneş İmparatorluğu
1987: AMPAS: Irving G. Thalberg Memorial Ödülü for Career Achievement
1987: Eastman Kodak: Second Century Ödülü
1985: Directors Guild of America: Theatrical Direction, The Color Purple
1982: Los Angeles Film Eleştirmenleri Derneği: En İyi Yönetmen, E.T.
1982: Los Angeles Film Eleştirmenleri Derneği: En İyi Film, E.T.
1982: National Derneği of Film Eleştirmenleri: En İyi Yönetmen, E.T.
FİLMOGRAFİ / FILMOGRAPHY
YÖNETMEN / DIRECTOR
2002: Catch Me If You Can / Sıkıysa Yakala
2002: Minority Report / Azınlık Raporu
2001: A.I. / Yapay Zeka
1999: The Unfinished Journey / Bitmemiş Yolculuk
1998: Saving Private Ryan / Er Ryan'ı Kurtarmak
1997: Amistad
1997: The Lost World: Jurassic Park 2
1993: Schindler's List / Schindler'in Listesi
1993: Jurassic Park
1991: Hook / Kanca
1989: Always / Daima
1989: Indiana Jones and the Last Crusade
1987: Empire of the Sun / Güneş İmparatorluğu
1985: The Color Purple
1984: Indiana Jones and the Temple of Doom
1983: Twilight Zone: The Movie
1982: E.T. the Extra-Terrestrial
1982: Poltergeist
1981: Raiders of the Lost Ark / Kamçılı Adam
1979: 1941
1977: Close Encounters of the Third Kind / Üçüncü Türden Yakınlaşmalar
1975: Jaws
1974: The Sugarland Express
1968: Amblin
1967: Slipstream
1964: Firelight
1961: Battle Squad
1961: Escape to Nowhere
1959: The Last Gun
YAPIMCI / PRODUCER
2001: Indy 4
2000: Jurassic Park 3
1999: Memoirs of Giesha
1998: Saving Private Ryan / Er Ryan'ı Kurtarmak
1998: The Mask of Zorro Amblin
1998: Deep Impact / Derin Darbe
1997: Amistad
1997: Men in Black / Siyah Giyen Adamlar
1997: The Lost World: Jurassic Park 2
1996: Twister
1995: Casper
1993: Schindler's List / Schindler'in Listesi
1993: Jurassic Park
1991: An American Tail: Fievel Goes West
1991: Hook / Kanca
1991: Cape Fear / Korku Burnu
1990: Joe Versus the Volcano
1990: Arachnaphobia
1990: Gremlins 2: The New Batch
1990: Back to the Future III / Geleceğe Dönüş 3
1989: Back to the Future II / Geleceğe Dönüş 2
1989: Indiana Jones & the Last Crusade
1989: Always / Daima
1989: Dad Exec
1989: Who Framed Roger Rabbitt?
1987: The Land Before Time
1987: Empire of the Sun / Güneş İmparatorluğu
1987: Innerspace Exec.
1987: Harry & the Hendersons
1986: An American Tail
1985: The Money Pit
1985: The Color Purple
1985: Back to the Future / Geleceğe Dönüş
1985: Young Sherlock Homes
1985: Fandango
1985: The Goonies Exec.
1985: Gremlins / Gremlinler
1984: Indiana Jones & the Temple of Doom
1983: The Twilight Zone-The Movie
1982: E.T. The Extra-Terrestrial
1982: Poltergeist
1981: Raiders of the Lost Ark / Kamçılı Adam
1981: Continental Divide
1980: Used Cars Exec.
1980: Blues Brothers
1979: 1941
1978: I Wanna Hold Your Hand
1977: Close Encounters of the Third Kind / Üçüncü Türden Yakınlaşmalar
1975: Jaws
1974: The Sugarland Express
1971: Duel
1969: Night Gallery
