Şimdi Erzurumda OLmak Vardı (Okumanızı tavsiye ederim)

Annem beni işe uğurLarken; ''ALLAH işini rast getirsin'' sözüne biLe dudakLarımı oynatıp, ses teLLerimi biraz zorLayıp 'sağoL' diyecek kadar biLe takatim yoktu.. Dünden kaLma yorgunLuğum ve uykusuzLuğumLa yoLa koyuLdum.. Evde kahvaLtı hazırdı ama yeni uyanmışLığın verdiği bezginLikLe iştahım geLipte bişe yiyemedim, o yüzden köşe başındaki pastahanede iki pohaça aLıp masaya oturdum.. Masada dünün MiLLiyet gazetesi vardı.. Sabah sabah siyaset, cinayet, kaza haberLerini okumamak için sayfaLarı hızLa çevirirken gözüme Nur EşmeLi'nin ''Erzurum'da OLmak Vardı Şimdi'' isimLi yazısına takıLdı.. UykuLu gözLerimi birden faL taşı gibi açıp, beynimin bütün hücreLerini yazıya odakLadım.. Niye Erzurum'da oLmak istiyor ki? diye düşünmeden edemedim.. Yazıyı okumaya başLadım.. Upuzun yazısında 'Erzurum' keLimesi sadece şu cümLesinde geçiyordu :

''Gündüz,şöyLe böyLe geçer de geceLeri eLinizde yastık oda oda serin bir köşe aramak yok mu..İşte o zaman ''şimdi Erzurum'da oLmak vardı' demenin zamanı...''

ÖzetLe,bu kadın AntaLya'da yaşayan birisi ve 45 derece sıcakLardan bunaLmış,o yüzden Erzurum'da oLmak istiyor...

Bende bişe sanmış okumuştum..Hani okudukLarım faideLi oLsa yine kârdır deyip,eyvALLAH diyeceğim..Havadan sudan yazıLardı..

O sıra dedim kendi kendime,niye herkes Erzurum'udan bahsederken hep soğukLuğundan bahseder? yahut soğuk diyince akLa iLk geLen yer niye Erzurum dur?  Hiç mi sıcak bir tarafı yok bu şehrin? Zaten yıLLardır tanışma fasıLLarında ''Erzurum'Luyum'' dedikten sonra karşı taraftakinin ''Sizin orası çok soğuk değiL mi?'' tepkisinden usanmış, hep Erzurum'un sıcak tarafını yazmayı istemiştim. MiLLiyet yazarı Nur EşmeLi'de bahane oLdu..

İnsanLar kimi zaman soğuk kış şartLarını,kimi zaman uzakLık ifadeLerini, kimi zamanda ekonomik ve sosyaL oLarak geLişmemişLiği tanımLarken kuLLandıkLarı tabirLer geneLde hep aynıdır..''Erzurum soğuk,Erzurum uzak''

Erzurum'a geLmiş ve bir dadaşa aşık oLmuş oLan bir beyLiğin kızının yazdıgı şu dörtLüğe Erzurum'u anLatmaya yeter bence...

''PaLandöken giydiğinde geLinLiğini,
 Üşütmez,yakarmış tenini,
 Ya sevdası,ya kini..
 Kavurur insanın ya ruhunu,ya bedenini...''

Doğru doğu ağır kış şartLarına sahiptir, en az trakya kadar ve iç anadoLu şehirLeri kadar.. Ama hiçkimse bu şehirLerin soğukLuğundan bahsetmez.. Erzurum uzaktır, doğru ama yakın oLdugun noktaya göre en az güney sahiLLeri veya ege sahiLLeri kadar uzaktır.. Ama ne güney ne ege kimseye uzak geLmez.. Ekonomisi pek geLişmemiştir, doğru en az bir Niğde, BoLu, Kırşehir, Karaman, Burdur ve benzeri iLLer kadar.. Ama bu şehirLerin ekonomik sıkıntıLarından hiç söz ediLmez.. PekaLa o zaman neden insanLar bu tabirLeri kuLLanırken kendi yaşam ortamLarının benzerLiğini buLamayıpta başka benzerLikLere yöneLir..? AsLında bu sorunun cevabı şudur; yıLLarca Türk topLumunun ve vatanın üzerinde uyguLanan yanLış poLitikaLar ve çözümLer buLunmaktadır.. Bunu kötüye kuLLanan ise, şehir insanLarı değiL, medyadır.. Başkent Ankara'nın göbeğinde okuLsuz ve öğretmensiz nice köy varken, Erzurum'un okuLsuz, öğretmensiz okuLLarını insanLara yansıttı hep medya.. KüLtürün ve Tarih'in yansımaLarı Erzurum ve yakın iLLerinde buLunuyor iken,hep İstanbuL ve Antik Yunan çağına ait kaLıntıLara sahip sahiLLer küLtür değeri oLarak gösteriLmiştir.. OtobanLarın yoLLarının doğudan keserek, medeniyeti AnadoLu'ya taşıyan İpek YoLLarının önemi unutturuLmuştur.. BenciLLik yapmıyorum ama Erzurum hatta geneL oLarak doğu, bu vatan için bir başLangıç ifade eder.. OsmanLı küLtürünün Erzurum'dan geLiştiğini söyLesem çok mu ukaLaLık etmiş oLurum..

MeseLa; Erzurumda o yıLLarda, sokakLarın başLangıcında siyah bir ayakkabı duruyor ise o sokakta cenaze oLdugunu ve sessizce geçiLmesi gerektiğini biLdirirmiş.. Şimdi bu geLenek artık hemen hemen tüm Türkiye'de uyguLanır oLdu.
Sokağın başında beyaz bir bez parçası var ise o mahaLLede geLinLik çağında bir kız buLunduğuna işaretmiş, şimdi ise evLenen kızLarın geLinLikLeri beyaz oLarak geLenek haLine geLdi. Sokağın başında kırmızı çiçek var ise evLerin birinde hasta oLdugunu ve gürüLtü patırtı iLe geçiLmeyeceğini biLdiriLirmiş.. Şimdi ise hasta ziyaretLerinde kırmızı çiçek götürmek geLenek haLine geLdi(tabi artık çiçeğin rengi değişik oLabiLiyor). EvLerinin önüne bahçe kurma aLışkanLığını ise Erzurum'dan çıkmıştır.. İsLam dünyasının iLk gerçek 'uLusLararası gazetecisi' oLan İbn-i Battuta'nın ''Büyük Dünya Seyehatnâme'' sinde izah ediyor :

-''Erzincan'dan Erzuruma gittik.İki Türkmen oymağı arasında çıkan savaşLar yüzünden büyük bir kısmı harap oLmuş..Oradan 3 nehir geçer.GüzeL evLeri oLup,bunLarın çoğu ise bahçeLidir..Daha önce ev önünde sebze ve meyva yetiştiren yer görmemiştim''

Yine İbn-i Battuta'nın diLinden Erzurum'un misafir anLayışına bakaLım :
''...Ahi Duman'ın zaviyesinde idik..YemekLerde kendisi yardım etti,hamamda ise oğuLLarı yardımcı oLdu,hanımı ise kirLenmiş hırkaLarımızı yıkamakta idi,kızLarı ise bize yoLLuk hazırLamak için bir kaç sebzeyi toprak aLtında dinLendirmeye aLmıştı..Bir gece orda kaLdıktan sonra ikinci gün yoLa çıkmak istediğimizi söyLediksede,Ahi Duman buna razı oLmadı ve ''Şayet böyLe erken giderseniz hem hoşnut oLmayız hemde burada itibarıma göLge düşürmüş oLursunuz,Benden razı oLmadıgını düşünürLer,zira bizde misafirLik en az 3 gündür'' dedi ve bizde üç gün memnuniyetLe kaLdık''

Yine bir gezgin oLan EvLiya ÇeLebi ''Erzurumda 11 ay kaLdım,11 ayda kıştı eğer ayrı kaLdıgım bir ay içerisinde yaz geLdi ise biLemem'' deyip Erzurum'un soğuğunu espiriLi bir şekiLde ifade etsede akabinde ''Gördüğüm en misafirperver insanLar'' sözü iLede Erzurum'LuLarın misafirLere verdiği önemi göstermektedir..

Çokmu eskiLere gittim,

Buyrun günümüze, Faruk Nafız ÇamLıbeL Erzurum insanı hakkında şöyLe iLginç bir iddiada buLunmuş..

''AnadoLu şehirLerinin garip bir hususiyeti vardır..En büyüğü,en mükemmeLi aLtı saat içerisinde anLamak mümkündür.BununLa beraber Erzurumda üç gün gezmek nasip oLduysada,anLamam mümkün oLmadı..ErzurumLuLar,ihtiva etmiş oLdukLarı manâyı,sukutLarıyLa en iyi şekiLde ifade eden kimseLerdir..''

''Dünya insanLarı içerisinde AnadoLu insanı,AnadoLu dada Erzurum insanLarı başLı başına bir âLemdir''(Senai Demirci)

Bu yazı fussilet.com dan alıntıdır... Bir Erzurumlu olarak , bana  göre de , çok doğru tespitlerde bulunduğu için sizlerle paylaşmak istedim...