Muhasebe Denetimi ve Mali Analiz Dersi için aöf nin kendi kitaplarında süper öze

MUHASEBE DENETİMİVE MALİ ANALİZ DERSİ KONU ÖZETLERİ

Ünite - 1 : Bilginin Doğruluğu , Güvenirliği ve Bağımsız Denetim
• İşletmenin muhasebe sistemi tarafından oluşturulan, işletmenin finansal yapısını,
kârlılığını ve gelecekteki performansını değerlendirmede karar vericilere gerekli bilgileri
sunan tabloya FİNANSAL TABLO denir.
Örnek: Bilanço ve Gelir Tablosu
• Bir işletme tarafından finansal faaliyetleri izlemek, kaydetmek, sınıflamak ve bunlar
karar vericiler için faydalı olacak biçimde özetlemek için kullanılan yöntem ve araçlara
MUHASEBE SİSTEMİ denir.
• Muhasebe sisteminin temel amacı, karar vericilere kararlarında kullanabilecekleri doğru
ve güvenirli bilgiyi sağlamaktır.
• Analiz sonuçlarının ve yorumun doğru olması bilginin doğru ve güvenirli olmasına
bağlıdır.
• Finansal kararlar FİNANSAL TABLOLARA göre alınır.
• Finansal tabloların hazırlanmasında kullanılan temel ölçütlere GENEL KABUL
GÖRMÜŞ MUHASEBE İLKELERİ denir.
• İşletme yönetimi finansal tablolarda sunulan bilgilerin doğru ve güvenilir olmasında
birinci derecen sorumludur.
• Finansal tabloların bağımsız uzman denetçiler tarafından denetlenmesini gerektiren
nedenler :
a) İşletme sahipleri ile yöneticiler arasındaki çıkar çatışması
b) İşletmelerin giderek büyümesi, teknolojik gelişmeler, işletmeler arası ilişkiler ve ticari
işlemler nedeniyle muhasebe sisteminin giderek karmaşıklaşması
c) İşletme dışındaki grupların gerekli bilgilere birinci dereceden ulaşamamaları.
d) Karar alıcıların işletmeden uzak olmaları ve yetki deneyimlerinin her şeyi incelemeye
olanak vermemesi
e) Ulusal ve uluslararası para ve sermaye piyasalarının gelişmesi sonucunda, ekonomik
kararların toplumun geniş kesimlerini etkilemesidir.
• İşletme dışındaki gruplar : Yatırımcı, Satıcı, Kredi kurumları ve sendikalar
• Karaların sağlıklı alınabilmesi için, bilgi kullanıcı finansal tabloların Genel Kabul
Görmüş Muhasebe İlkelerine göre düzenlenip düzenlenmediği BAĞIMSIZ DENETİM
RAPORUNA göre belirleyecektir.

• Ekonomik eylemler ve olaylar hakkında savlar ile oluşturulmuş kriterler arasındaki
uygunluğun derecesini araştırmak için bağımsız bir uzaman tarafından bu savlarla ilgili kanıtların
nesnel olarak elde edilmesi, değerlendirilmesi ve sonuçların bilgi kullanıcılarına iletilmesi
sürecine DENETİM denir.
• Denetim bağımsız bir uzman tarafından yapılmalıdır.
• Denetçinin bağımsız olması ve hiçbir etki altında kalmadan denetim ilkelerin ve bilimsel
ölçütlere göre hareket etmesidir.
• Denetim Kavramını oluşturan unsurlar:

a) Ölçüt
b) Kanıt
c) Denetçinin Bağımsızlığı
d) Denetim Raporu

• Denetimin yapılabilinmesi için önceden belirlenmiş kriterlere ÖLÇÜT denir.
• Finansal Tablo Denetimi > Genel Kabul Görmüş Muhasebe İlkelerine göre , Vergi Denetimi
ise ; Vergi yasaları ve düzenlemelerine göre yapılır.
• Bilginin kabul edilen ölçütlere uygun olup olmadığını belirlenmesi için denetçi tarafından
nesnel olarak elde edilip değerlenen bilgiye KANIT denir.
• Denetçinin denetim sonunda ulaştığı sonucu ilgili kullanıcılara ilettiği rapora DENETİM
RAPORU denir.
• Amaçlarına göre denetim türleri:

a) Finansal tabloların denetimi
b) Uygunluk denetimi
c) Faaliyet denetimi
d) Özel amaçlı denetimler

• Denetlenen işletmeye ait finansal tabloların işletmenin finansal durumunu ve faaliyet
sonuçlarını doğru ve dürüst bir şekilde yansıtıp yansıtmadığını araştırmaya yarayan denetim
türüne FİNANSAL TABLOLAR DENETİMİ denir.
• Finansal tablo denetimin konusu; finansal tablolarda beyan edilen bilgilerdir. Ölçüt; Genel
Kabul Görmüş Muhasebe İlkeleridir.
• İşletme personelin tarafından yapılan işlemlerin yetkili organlarca (üst yönetim, devlet vbg)
konuşmuş olan belli kural ve yöntemlere uygun olarak yapılıp yapılmadığını araştırmaya
yarayan denetim türüne UYGUNLUK DENETİMİ denir.
• Uygunluk denetimin ölçütleri:

a) Şirket ana sözleşmesi hükümleri
b) Kanun tüzük ve yönetmelikler
c) Üst yönetimce belirlenen politika ve yöntemler
d) Üçüncü kişilerle yapılan sözleşme hükümleri

• Uygunluk denetimi personelin yaptığı işlemlerin üst yönetimin politika ve yöntemlerin
uygunluğu araştırmak amacıyla yapılırsa sonuçlar YÖNETİME iletilir.
• Yasa ve yönetmeliklere uygunluk araştırılıyorsa denetim sonuçları işletme dışı bilgi
kullanıcılarına iletiliri. ( Maliye Sayıştay, SSK vbg)
• Bir işletmenin faaliyet yordamlarının ve politikalarının işletmenin herhangi bir bölümünün
etkinliğini ve verimliliğinin değerlendirilmesine FAALİYET DENETİMİ denir.
• Faaliyet denetiminin kapsadığı alanlar:

a) Muhasebe
b) Örgütsel Yapı
c) Bilgisayar İşlemleri
d) Üretim Yöntemleri
e) Pazarlama
• Faaliyet denetimin finansal tablo denetiminden farkı ölçütünün Genel Kabul Görmüş
Muhasebe İlkeleri olmamasıdır.
• Belli bir bilgi kullanıcısı için belli bir konuda yapılan denetime ÖZEL AMAÇLI DENETİM
denir. Örnek: Bankaların kredi için yaptıkları denetimi, vergi denetimi
• Denetçinin konumuna göre denetim türleri:
a) Bağımsız Denetçi ve Dış Denetim
b) İç Denetçi ve İç Denetim
c) Kamu Denetçisi ve Kamusal Denetim

• Bir denetim firmasına bağlı olarak veya kendi adına denetim işini belli bir ücret karşılığı
yapan, herhangi bir işletmeye bağlı olmayan, hem denetlediği müşteriye hem de topluma
karşı sorumluluk taşıyan kişiye BAĞIMSIZ DENETÇİ denir.
• İşletmenin bağımsız ve uzman kişiler tarafından yapılan denetime DIŞ DENETİM denir. En
geniş uygulama Finansal tabloların denetimidir.
• Özel ve kamu kuruluşlarında o kuruluş elemanı sıfatıyla ücretli olarak çalışan denetim
uzmanına İÇ DENETÇİ denir. İç denetçiler uygunluk ve faaliyet denetimi yapar ve
sonuçlarının yönetim kuruluna üst yönetime raporlar.
• İşletme içindeki uzmanlar tarafından yönetim adına yapılan denetime İÇ DENETİM denir.
• Devlete bağlı denetçiler tarafından, kamu kurumlarının veya özel kurumların kanunlara,
yönetmeliklere, politikalara ve yordamlara uygunluğunun araştırılmasına KAMU
DENETİMİ denir.
• Kamu denetçisi Kamu kurumlarında faaliyet ve uygunluk denetimi, özel kurumlarda ise vergi
denetimi yaparlar.

• Karar vericilere kararlarında kullanmaları için mali nitelikteki olayları kaydetmek, sınıflamak
ve özetlemeye MUHASEBE denir.
• Finansal tablolara muhasebe sisteminin çıktısıdır.

• Kaydedilmiş bilgilerin ait oldukları dönemde meydana gelip gelmediğini ve ekonomik
olayların doğru yansıtılıp yansıtılmadığının araştırılmasına MUHASEBE DENETİMİ denir.
• Denetçi finansal tabloları Genel Kabul Görmüş Muhasebe İlkelerine uygunluğu araştırırken
kanıt toplar ve yorumlar. Denetçi bu konuda deneyim sahibi olması denetçiyi muhasebeciden
ayıran özelliğidir.
• Denetim konusunda ilk resmi düzenleme Sermaye piyasa kurulun 1987 yılında çıkardığı
Sermaye Piyasasında bağımsız dış denetleme hakkında yönetmeliktir. Bu yönetmelikte;
sermaye piyasasında bağımsız denetim görevini yapan Anonim ortaklardır.
• Denetim Kuruluşları:

a) Baş Denetçiler
b) Denetçi Yardımcıları
c) Yöneticiler
d) Ortaklar

• Denetim konusunda ikinci düzenleme 1989 yılında "Serbest muhasebecilik Serbest muhasebeci
Mali Müşavirlik ve Yemin Mali Müşavirlik" kanunu ile yapılmıştır.
• Yeminli Mali Müşavirler:

a) Defter tutamazlar
b) Muhasebe bürosu açamazlar
c) Muhasebe bürosuna ortak olamazlar
d) Yalnızca finansal tablo, uygunluk ve faaliyet denetimi yaparlar
e) Dış denetim işini sadece YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLER yaparlar.
f) Ülkemizdeki SPK'ya tabi olmayan işlemlerin denetimi yasal olarak düzenlenmemiştir.

Ünite - 2 : Genel Kabul Görmüş Denetim Standartları
• Herhangi bir konuda olması gerekenler ya da yapılanların amaca uygunluğunun
ölçülmesini sağlayan ölçütlere STANDART denir.
• Muhasebe uygulamalarında yararlanılan mali işlemlere verilerin toplanması ve işlenerek
muhasebe bilgisine dönüşmesi ile ilgili standartlara MUHASEBE STANDARTLARI
denir.
• Genel kabul görmüş denetim standartları : Genel, Çalışma Alanı ve Raporlama olmak
üzere üç grupta açıklanan toplam on standarttan oluşur.
• Elde edilen muhasebe bilgisinin doğruluğunun araştırılması ve güvenirliği onaylanması
ile ilgili işlemlerin yürütülmesi konusundaki standartlara GENEL KABUL GÖRMÜŞ
DENETİM STANDARTLARI denir.
• Genel kabul görmüş denetim standartları denetçiye yol gösterecek olan ve aynı zaman
tanımlanmış bir denetimin kalitesini ölçmeye yarayan evrensel ölçütlerdir.
• Genel kabul görmüş denetim standartları içinde:

a) Bağımsız denetçinin yani yeminli mali müşavirin, sahip olması gereken özellikleri
b) Denetimde uygulamalarında izleyeceği yol ve yöntemler
c) Elde edilen bulgularla denetçi görüşünün nasıl oluşturulacağı
d) Denetçi görüşünün nasıl açıklanacağına ilişkin uyulması gereken kurallar yer alır.
• Genel kabul görmüş denetim standartları ilk olarak "AMERİKAN SERTİFİKALI
KAMU MUHASEBECİLERİ ENSTİTÜSÜ (AICPA)” tarafından 1947 yılında kabul
edilmiştir.
• Genel kabul görmüş denetim standartları içinde yer alan GENEL STANDARTLAR:
a) Eğitim ve Yeterlilik
b) Bağımsızlık
c) Mesleki dikkat ve özen
• Genel kabul görmüş denetim standartları içinde yer alan ÇALIŞMA ALANI
STANDARTLAR:
a) Planlama ve Gözetim
b) İç kontrolün incelenmesi
c) Kanıt toplama
• Genel kabul görmüş denetim standartları içinde yer alan RAPORLAMA
STANDARTLAR:
a) Uygunluk
b) Tutarlılık
c) Yeterli Açıklama
d) Görüş Bildirme

• Ülkemizde meslek eğitimi, staj ve meslek giriş sınavlarıyla ilgili düzenlemeler 1989'da
yasallaşmıştır.
• Denetçi yani mali müşavir olabilmesi için on yıl fiilen SMMM olarak çalışmış, giriş
sınavından başarılı olmuş ve yemin ederek ruhsat alması gerekmektedir.
• Muhasebe ve denetim uygulamalarında belli kişi veya grupların değil, tüm toplumun
çıkarlarının gözetilmesine SOSYAL SORUMLULUK denir.
• Denetim kapsamının ve denetim işlemlerinin belirlenmesinde bulguların raporlanmasına
kadar uygulamanın nasıl olacağını belirleyen standartlara ÇALIŞMA ALANI
STANDARTLARI denir.
• Çalışma alanı standartları denetim kapsamının belirlenmesinde ve güvenilir bir denetçi
görüşüne ulaşmada yani kanıt toplamada denetçiye yol gösterici standarttır.
• Denetçinin denetim uygulamaları sırasında kanıt niteliğindeki bilgileri toplarken
başvuracağı yollara DENETİM İŞLEMLERİ (YORDAMLAR) denir.
• Denetimden Planlama ve Gözetim Standardı

a) Denetim faaliyetlerinin yeterli bir şekilde planlanması ve varsa denetçi yardımcılarının
uygun şekilde gözetlenmesine PLANLAMA VE GÖZETİM STANDARDI denir.
b) Denetim planı denetim uygulamaları için güvenli bir yol haritasıdır.
c) Denetim uygulamalarında kullanılacak zaman , iş gücü, araç -gereç ve diğer kaynakların
tespit edilmesidir.
d) Denetçinin ileriyi görmesi ve standartlara uygun davranması için zorunluluktur.
e) Planlama bilgileri, önceki denetimlere ait çalışma kağıtlarından, denetlenecek işletmenin
faaliyet konusuyla ilgili yayınlardan, müşteri ziyaretleri ve yöneticilerle yapılan
görüşmelerden sağlanır.
• Deneti yardımcılarını izlemeli ve gözetim altında tutmalıdır. Nedenleri:
a) Denetçi yardımcılarının yetiştirilmesi
b) Denetçi yardımcılarının mesleki bilgi ve deneyimin ölçülmesi
c) Denetçi yardımcılarının denetim standartlarına uygun davranmasını sağlaması
d) Denetim kanıtları ile ilgili değerlendirmelerin sağlıklı yapılabilmesi
e) Denetim kalitesinin yükseltmektir.
• Finansal bilgilerin güvenirliği, faaliyetlerin etkinliğini yasalara ve kurallara uygunluğunu
sağlamaya İÇ KONTROL denir. Varlıkların korunmasına yönelik süreçtir.
• İç kontrollerin incelenmesinin Nedenleri:
a) Denetim işlemlerinin ne oranda uygulanacağına karar vermek
b) Denetim kapsamını belirlemek
c) Denetim süresini belirlemek
d) Denetim işinin kabulüne karar vermek

• İç kontrol sistemi güvenilirse:
a) Denetim sürecindeki belirsizlik azalır
b) Denetim riski azalır, maliyetler azalır
c) Denetim kapsamı daralır
d) Denetim süresi kısaları
e) Daha az kanıt toplanır
f) Daha az personelden yararlanılır.
• Kanıtın Kalitesini Belirleyen Ölçütler Şunlardır:
a) Geçerlilik
b) Nesnellik (Objektiflik)
c) Zamanlılık
d) Süreklilik

• Denetim faaliyet sonucunda oluşan denetçi yargısının ilgili taraflara ne şekilde
açıklanacağını belirleyen standartlara RAPORLAMA STANDARTLARI denir.
• Denetim raporu denetimin son halkasıdır.
• Denetçinin denetim raporunda mali tabloların GKGM'ine uygun hazırlanıp
hazırlanmadığını belirtmesine UYGUNLUK STANDARTI denir.
• Denetim raporunda incelenen dönemde geçerli olan muhasebe politikaların ve
yöntemlerinin önceki dönemde de aynen uygulanıp uygulanmadığını TUTARLILIK
STANDARTI denir.
• Görüş bildirme türleri: Olumlu, Olumsuz, Şartlı, Görüş bildirmekten kaçınma
• Mali tabloların bütünün ile ilgili bir görüş oluşturulamaması denetçinin denetim raporunda
olumlu, şartlı ya da olumsuz görüş açıklamasını gerektirmeyen durumdur.
• Türkiye'de Denetim standartları ile ilgili düzenlemeler 3568 sayılı Muhasebe Meslek
yasası, 2499 sayılı SPK ve bunlara dayanılarak çıkarılan yönetmelik ve tebliğler yanında
bankalara sigorta şirketleri gibi sektörel düzenlemelerle şekillenmektedir. GKGDS ile ilgili
özel bir düzenleme yoktur.
• Sermaye piyasasında faaliyette bulunan şirketlerin bağımsız denetimi ile ilgili
düzenlemeleri SERMAYE PİYASASI KURULU (SPK),
• Bankalar ve özel finans kurumları ile ilgili olarak BANKACILIK DENETLEME VE
DÜZENLEME KURULU (BDDK),
• Sigorta ve factoring şirketleri ile ilgili düzenlemeleri HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI,
• Bağımsız denetçi ünvanı ile görev alacak SMMM ve YMM ler ile ilgili mesleki düzenlemeleri ise 3568 sayılı yasa çerçevesinde MALİYE BAKANLIĞI yapmaktadır.

Ünite - 3 : Denetimde Önemlilik, Risk ve Kanıt Kavramları ve Çalışma Kağıtları
• Bir hesap veya olgunun, finansal tablolara güvenen kullanıcıların kararlarını etkilemesine
ÖNEMLİLİK denir.
• Hata ve hilelerden oluşan yanlış beyanların sebepleri:

a) Finansal tablo unsurunun tutarı, sınıflaması veya sunumu ile bunların GKGM lere göre
raporlanması halindeki tutar, sınıflama ya da sunumunun farklı olması
b) Finansal tablo unsurlarından birinin atlanması
c) Finansal tablo açıklamasının GKGM ine uygun sunulmaması
d) GKMİ ine uygun olarak açıklanması gereken bilginin atlanması.
• Önemli yargısının uygulaması üç aşamada gerçekleşir:
a) Denetçinin önemlilik hakkında ön belirlemede bulunması
b) Önemlilik hakkında ilk belirlemenin hesap kalanları veya işlem sınıflarına dağıtılması
c) Olası yanlışlıkların tahmin edilmesi ve toplamlarının önemlilik hakkında ilk belirleme ile
karşılaştırılması.
• Önemlilik hakkında belirlenecek ilk şey ÖNEMLİLİK EŞİĞİ dir.
• Denetçinin finansal tablolarda yanlış beyan olabileceğine ve yine de kullanıcıların
mantıksal kararlarını etkilemeyeceğine inandığı maksimum tutara ÖNEMLİLİK EŞİĞİ
denir.
• Önemlilik ilk belirlemesi denetlenen işletmenin göreli büyüklüğüne bağlıdır.
• Önemlilik uygulamasını oluşturan bilanço ve gelir tablosu kalemleri:

a) Toplam Gelir
b) Toplam Varlık
c) Net Kâr
d) Brüt Kâr
e) Öz Sermaye gibi bilanço ve gelir tablosu kalemlerinden oluşur.

• Kâra dayalı önemlilik eşiği % 4- % 6 arasındadır.
• Kâr arttıkça önemlilik eşiği azalan bir oradan artar. Toplam varlık veya gelire dayanan
eşikler yıldan yıla daha durağandır.
• Varlık veya gelirlere göre önemlilik eşiği %0,5 - % 1 arasında öz sermayeye göre
önemlilik eşiği % 1 - % 2 arasındadır.
• Hesap kalanları stok ve alacak gibi kalemlerdir.
• İlk önemlilik yargısı bir hesaba dağıtılınca KABUL EDİLEBİLİR YANLIŞLIK denir.

• Bir hesaba küçük tutarda önemlilik dağıtılmışsa, büyük tutarda önemlilik dağıtılmasında
göre daha fazla kanıt toplanacaktır.
• Hesap kalanında çok küçük veya hiç yanlışlık beklenmiyorsa büyük tutarda önemlilik
dağıtılabilir.
• Hesap beklentisi düşükse hesabın denetim alanı daralır.
• Hesap kalanının denetimi çok pahalı ise daha fazla önemlilik dağıtılabilir.
• Denetim finansal tablo kullanıcıları için bilgi riskini sosyal olarak kabul edilecek düzeye
indirme sürecidir. Denetçinin finansal tablolar hakkında uygun olmayan görüş verme
olasılığına DENETİM RİSKİ denir.
• Şirketçe yayınlanan finansal tabloların önemli ölçüde yanlış ve yanıltıcı olma olasılığına
BİLGİ RİSKİ denir.
• Denetçinin yanlış görüş verme riskine DENETÇİ RİSKİ denir. Toplam Risk = Bilgi
Riski ve Denetçinin İş Riskidir.
• Denetim riskinin bileşenleri : Asıl, Kontrol, Bulgu Riski
• İç kontrolün olmadığı varsayımla bir savla ilgili finansal tablolarda yanıltıcı beyanların
olmasına ASIL RİSK denir. Denetçi asıl riski kontrol edemez, sadece önemini
belirlemeye çalışır. Bu amaçla anket kontrol listeleri veya bilgisayar destekli karar
sistemlerinden yararlanır.
• Denetimi uygulamasında fazla veya az asıl risk durumlarını GÖRELİ RİSK ifade eder.
• Kasa, Stok, Arazi Hesabı, Peşin Ödenen Giderler hesabı daha riskli hesaplardır.
• Yanıltıcı beyanların müşterinin içi kontrol sistemi tarafından zamanında engellenememesi
riskine KONTROL RİSKİ denir. Denetçi kontrol riskini yaratamaz ve kontrol edemez.
• Denetçi iç kontrol sisteminin etkin olmadığını düşünüyorsa ya da iç kontrol yerine hesap
kalanlarının kapsamlı maddi doğruluk testlerini yapmanın daha etkin olduğunu
düşünüyorsa kontrol riskini maksimum düzeyde (%100) belirleyebilir.
• Yapılan maddi doğrulama yordamlarının hesap kalanları veya işlem sınıfındaki yanıltıcı
beyanın ortaya çıkaramama riskine BULGU RİSKİ denir. Denetçi bulgu riskini yöneten
ve kontrol eden ve kanıt toplama işlemlerini uygulamaktan sorumludur. Bulgu riski
örnekleme riski ve örnekleme dışı riskin bileşimidir.
• Denetçinin işlem sınıfı ya da hesap kalanlarının tamamını incelememesi durumunda
ortaya çıkan riske ÖRNEKLEME RİSKİ denir.
• Denetçinin uygun olmayan denetim yordamı kullanması ya da yanlışlıkları belirlemede
başarısız olması veya sonucu yanlış yorumlaması nedeniyle oluşan riske ÖRNEKLEME
DIŞI RİSK denir.

• Denetim Risk Modeli : Asıl Risk x Kontrol Riski x Bulgu Riski
• Asıl Risk ve Kontrol riskin bileşimi MÜŞTERİ RİSKİDİR.
• Kontrol riski ve asıl risk yüksekse bulgu riski düşük düzeyde sağlanır.
• Denetçi bulgu riskini % 0,8 geçemeyecek şekilde tasarlanmalıdır. Bulgu Riski =
Denetim Riski / Asıl Risk x Kontrol Riski
• Denetim görüşünün dayandığı bir sonuca ulaşmak için denetçi tarafından kullanılan
bilgilere DENETİM KANITI denir.
• Esas Muhasebe Verileri: Büyük defter, Yevmiye Defteri, Yardımcı Defter, Muhasebe
Yönetmelikleri, Finansal tablo düzetmeleri, Maliyet dağıtımlarını destekleyen çalışma
tabloları hesaplamaları, mutabakatlar ve açıklamalardır.
• Destekleyici Bilgiler : Çekler, Elektronik fon transferi kayıtları, faturalar, sözleşmeler,
toplantı tutanakları, doğrulamalar, analist raporları, rakiplerle karşılaştırmalı veriler,
soruşturma gözlem vb.
• Kanıtın Yeterliliği (Miktarı) : Önemlilik ve risk unsurları tarafından belirlenir.
Önemlilik ve risk düzeyinin artması daha fazla kanıt toplamasını gerektirir.
• Kanıtın Uygunluğu (Niteliği) : İşlem sınıfları, hesap kalanları, açıklamalar ve ilgili
savlardaki yanlış beyanları ortaya çıkarması ya da desteklemesi bakımında güvenilir ve
ilgili olmasına bağlıdır.

a) Dışsal kaynaklarda elde edilen kanıtlar daha güvenilirdir.
b) İç kontrol yapısı etkinse içsel olarak yaratılan kanıtlar zayıf kontrol yapısına göre daha
güvenlidir.
c) Denetçi tarafından doğrudan elde edilen kanıt daha güvenlidir.
d) Kaynak belgelerden elde edilen kanıt fotokopi ya da fakstan daha güvenilirdir.
e) Denetim kanıtı belgeli biçimdeyse daha güvenilirdir.

• Kanıtın denetim amacına uygunluğuna KANITIN İLGİLİLİĞİ denir.
• Denetçinin yanıltıcı beyan riskini belirlemede kullandığı savlar:

a) Var olma ve meydana gelmeyle ilgili savlar : Belirli bir tarihte işletmenin varlık ve
borçlarının var olup olmaması ve kayıtların belirli dönemde meydana gelip gelmemesi ile
ilgili savlardır.
b) Tamlık ile ilgili savlar : Sunulması gereken tüm işlem ve hesapların finansal tablolarda
yer alıp almamasıyla ilgili savlardır.
c) Haklar ve yükümlülüklerle ilgili savlar : Belli bir tarihte varlıkların işletmenin hakları ve
borçlarının ise yükümlülükleri olduğuna ilişkin savlardır.
d) Değerleme ve dağıtımlarla ilgili savlar: Varlık , borç, öz sermaye gelir ve gider
hesaplarının tablolarda uygun rakamlarla yer almasıyla ilgili savlardır.

• Denetçi denetim görüşüne ulaşabilmek için kanı toplarken RİSK BELİRLEME
YORDAMLARI, KONTROL TESTLERİ ve MADDİ DOĞRULAMA
YORDAMLARINI kullanır. Bunlar,
a) Kayıtların ve belgelerin kontrolü
b) Sabit varlıkların kontrolü
c) Gözlem
d) Soruşturma
e) Doğrulama
f) Yeniden Hesaplama
g) Yeniden Yapma
h) Analitik Yordamlar
• Kayıt ve belgelerin incelenmesiyle sağlanan kanıtların güvenilirliği, kaynağına ve içsel iç
kontrolün etkinliğine bağlıdır.
• Bilgi sorulan kişilerden tüm durumlarda yazılı cevap istenmesine POZİTİF
DOĞRULAMA denir.
• Bilgi sorulan kişilerden eğer bir hesap kalanının doğru olmadığını düşünüyorsa yazılı
cevap istenmesine NEGATİF DOĞRULAMA denir.
• Denetçinin finansal ve finansal olmayan verileri arasındaki ilişkiyi inceleyerek ve
karşılaştırarak finansal tablo hesaplarını değerlendirilmesine ANALİTİK YORDAMLAR
denir.
• Belge ve kayıtların matematiksel doğruluğunun kontrol edilmesi amacıyla müşteri
tarafından yapılan hesaplamaların doğrulamasına YENİDEN HESAPLAMA denir.
• Denetçinin yaptığı çalışma ve denetim hakkında ulaştığı sonuçlarla ilgili tuttuğu kayıtlara
ÇALIŞMA KAĞITLARI denir.
• Çalışma kağıtlarının özellikleri:

a) İncelenen alan hakkında elde edilen bilginin belgelerini sağlamalıdır.
b) Denetim raporunda yer alan bulgular ve öneriler için güvenilir bilgi sağlamalıdır.
c) Denetim sürecinin tek düzeliğini sağlamalıdır.
d) Performansın gözden geçirilmesi için bir araç olmalıdır.
e) Sonraki denetimlere yol gösterici nitelikte olmalıdır.
• Çalışma kağıtlarının Faydaları:
1- Denetim Yönetimi ve Gözetiminde Denetçiye Yardımcı Olmak
a) Çalışma kağıtları denetçinin çalışma alanı standartlarına uygunluğunu belirler
b) Denetimin planlanması, yürütülmesi ve gözde geçirilmesi yardımcı olur.
c) Astların çalışmalarının gözden geçirilmesinde kullanılır.

• Çalışma kağıtlarının içeriği
a) Müşterinin finansal tablolarının muhasebe kayıtlarıyla uyuştuğunu
b) Denetimin uygun şekilde planlanıp yürütüldüğünü
c) Müşterinin iç kontrol yapısı hakkında yeterince görüş elde edildiğini
d) Denetim görüşü oluşturmaya yetecek ölçüde denetim kanıtı elde edildiğini
e) Denetçinin kendi yargısını oluşturan bulguları ve sorunları ve ulaştığı son yargıları
kapsar.
• Müşteri ile ilgili tarihsel bilgileri kapsayan dosya ya SÜREKLİ DOSYA denir.
• Sürekli dosyada aşağıdaki bilgiler yer alır:
a) Şirket sözleşmesi, yönetmelikleri, tüzüğü
b) Kira, tahvil ve telif sözleşmeleri
c) Şirketin geçmişine, ürünlerine ve pazarlarına ilişkin bilgiler
d) Genel kurul, yönetim kurulu ve denetim komitelerinin önemli toplantı tutanaklarının
kopyalar
e) Öz sermaye, dağıtılmamış kârlar, ortaklık sermayesi gibi kalanları birkaç yıl
nakledilebilen hesapların listesi
f) Önceki yılın finansal tabloları ve denetim raporlarının kopyaları yer alır.
• Cari yılda yapılan işle ilgili veri ve bilgilerin yer aldığı dosya ya CARİ (YILLIK
ÇALIŞMA) DOSYA denir.
• Cari dosyada aşağıdaki bilgiler yer alır:
a) İş Mektubu
b) Personelin görevlendirilmesi
c) Müşterinin organizasyon şeması
d) Yönetimle yapılan görüşme notları
e) Denetim komitesi ile yapılan görüşme notları
f) Notların ön analitik incelemesi
g) Ön risk belirleme notları
h) Ön önemlilik belirleme notları
i) Denetim zaman planlaması
j) İç kontrol soru listesi ve kontrol analizleri
k) Yönetim kontrolleri soru listesi
l) Bilgisayar kontrolleri soru listesi
m) İç kontrol sistemi akış şeması
n) Denetim programı
Cari Yıl denetim kağıtları: Açık, Özlü, Eksiksiz, Düzenli ve İyi indekslenmeli ve bilgi verici olmalıdır.

Ünite - 4 : İç Kontrol, Denetim Testleri ve Denetimin Planlanması
• Finansal bilgilerin doğruluğu ve güvenirliğini, işletme faaliyetlerinde etkinlik ve
verimlilik, uygulaması gerekli yasa ve düzenlemelerle uyum amaçlarını gerçekleştirmek
için makul bir güven vermek üzere dizayn edilmiş işletmedeki tüm çalışanların
gerçekleştirdiği sürece İÇ KONTROL denir.
• Dış denetiminde iç kontrolün incelenmesinin nedenleri:

a) En önemli nedeni denetçilerin yapacakları denetim faaliyetlerini planlayabilmektedir.
b) Finansal tabloların işletmenin iç kontrol sisteminin ürünü olması
c) Finansal tabloların güvenirliğinin iç kontrolle direkt ilgisinin olması
d) Etkin bir iç kontrolün varlığının denetim çalışmalarını kolaylaştırması
e) İşletmelerin büyümesi ve karmaşıklaşması nedeniyle denetçinin denetim faaliyetini
sınırlandırma ihtiyacı doğması. Yani denetçinin işletmenin tüm işlem ve faaliyetlerini
denetlemesinin mümkün olmamasıdır.
• İç Kontrolün Özellikleri:
a) İç Kontrol bir süreçtir.
b) İç Kontrol insanlar tarafından gerçekleşir. Organizasyondaki her fert iç kontrolü etkiler ve
etkilenir.
c) İç Kontrol sadece kabul edilebilir, makul , bir güven vermesi beklenebilir. Kesinlik ve
garanti etmez.
d) İç Kontrol bir veya daha fazla ayrı ve birbiriyle ilintili kategorideki amaçları elde etmek
için bir dişli vazife görür.
• İç Kontrol sisteminin doğasından gelen sınırlamalar:
a) İnsan yargılamalarından doğacak yanlışlıklar
b) Fayda - maliyet dengesinin dikkate alınması zorunluluğu
c) İnsan doğasında kaynaklanan hatalar, hileler, suistimallerdir.
• İç Kontrol sisteminin amaçları:
Faaliyetle ilgili amaçlar: İşletme varlık ve kaynaklarının etkin ve verimli kullanılmasıyla ilgili
amaçlardır.
Finansal raporlamayla ilgili amaçlar: Güvenilir finansal raporlar hazırlanmasıyla ilgili
amaçlardır.
Uygunluk amaçları: İşletmenin uyması gereken yasa, yönetmeli ve diğer düzenlemelerle ilgili
amaçlardır.
• İç Kontrol sisteminin unsurları:
a) Kontrol Çevresi
b) Risk Değerleme
c) Kontrol Eylemleri
d) Bilgi ve İletişim
e) İzleme

• Bir işletmenin kontrol eylemlerinin ve bilgi sistemlerinin yapılandırılması, amaçlarının oluşturulması ve risk değerleme tarzları ve izleme üzerinde belirleyici unsuruna KONTROL ÇEVRESİ denir.
Bir işletmenin geçmişinden ve kültüründen etkilenen, işletmede çalışan kişilerde kontrol bilincinin oluşmasına sağlayan tüm faktörlerdir. Bunlar;
a) Dürüstlük ve etik değerler
b) Uzmanlığın dikkat alınması
c) Yönetim kurulu ve denetim komitesinin katılımı
d) Yönetim felsefesi ve faaliyet yaklaşımı
e) Yetki ve sorumluluk verme yöntemleri
f) İnsan kaynakları politikaları ve uygulamalarıdır.

• Bir işletmede amaçların belirlenmesi ve bu amaçlara ulaşmayı engelleyen iç ve dış
faktörlerin dikkate alınarak yönetim tarzının biçimlendirilmesine RİSK DEĞERLEMESİ
denir. Üç aşamada gerçekleşir. Amaçların Belirlenmesi, Risklerin Tespiti ve Analizi,
Değişim Yöntemi
• İşletmenin olası hata ve hileleri önleyici tedbirler almasına KONTROL EYLEMLERİ
denir.
Uygulanabilecek kontrol eylemleri:
a) Üst yönetim kademelerin değişik alanlardaki performans sonuçlarının incelenmesi
b) Faaliyetsel düzeydeki yöneticilerin kendi bölüm veya birimleriyle ilgili performans
sonuçlarının incelenmesi
c) Fiziksel kontroller (sayım)
d) Bilgi süreçleme ve bilgi sistemleri üzerindeki kontroller
e) Amaçlar ile fiili sonuçları karşılaştırmayı sağlayan performans göstergelerin
oluşturulması (Bütçeler)
f) Görevlerin ayrımı
g) Bir işlemin yerine getirilmesi yetki ve sorumluluğuna sahip bir elemana aynı işlemin
kayıtlara geçirilmesi sorumluluğun verilmesi.
h) İşlemlerin kayıtlara geçirmekle görevli kişinin bu işlemlerle bağlantılı varlıkların korunmasından sorumlu olmaması.
• İç Kontrol açısında nitelikli bir bilginin özellikleri şunlardır
a) Gereklilik
b) Zamanlılık
c) Geçerlilik
d) Doğruluk
e) Ulaşabilirlik
f) İzleme

• Finansal tablolarda maddi bir takım hatalar olabileceği ve bunların denetçi tarafından
bulunup bulunmayacağı riskine DENETİM RİSKİ denir.
• Denetim riskini, en aza indirgeyecek biçimde, incelendiği hesap kalanı veya işlem
grubuyla ilgili görüşü oluşturmasını sağlayacak yola DENETİM KARAR SÜRECİ denir.

• İç kontrolle ilgili bilgi toplamada denetçinin kullandığı yöntemler:
a) İç kontrol soru kağıdı
b) Akış şemaları
c) Not alma
• İç kontrollerin düzenleniş ve işleyiş etkinliklerinin değerlendirilmesi için yapılan testlere
UYGUNLUK TESTLERİ denir. Kontrol risklerinin maksimum belirlenmesi durumunda
uygunluk testleri yapılmaz. Uygunluk testleri, genellikle kontrol riskinin başlangıç
belirlemesi yapıldıktan sonra söz konusu olur. Uygunluk testleri, kontrol riski düşük (veya
orta) belirlendiği durumlarda uygulanır. Denetçi uygunluk testlerini yaptıktan sonra risk
düzeyini yüksek ölçerse MADDİ DOĞRULUK TESTLERİNİN kapsamını genişletir.
• Finansal tablolardaki tutarların ve açıklamaların doğruluğunu değerlendirme için kanıt
toplama işlemlerine MADDİ DOĞRULUK TESTLERİ denir. Burada amaç iç kontrol
politika ve prosedürleri değildir. Finansal tablolardaki beyanlardır.
• İç kontrollerin zayıf olması durumunda maddi doğruluk testleri daha etkili prosedürlerden
oluşur. Kontrol riskleri yüksekse maddi doğruluk testleri bilanço tarihinde veya ona yakın
zamanda yapılmalıdır. Kontrol riskleri yüksekse maddi doğruluk testlerinde elde edilecek
kanıt miktarı daha çok olur.
• Denetim faaliyeti denetim firmasının kendisini denetlemek isteyen işletmenin denetim
talebi kabul etmesiyle başlar.
• Denetim Anlaşma Mektubunda : Denetimin başlangıç ve bitiş tarihleri, kapsamı, raporun
teslim tarihi, denetim ücreti, denetim firması ve işletmenin sorumlukları yer alır.
• Denetim programları yapılırken aşağıdaki aşamalar yerine getirilir.

a) İşletme faaliyetlerinin gruplara ayrılması
b) Kontrol riski belirlemeleri
c) Özel denetim amaçlarının belirlenmesi
d) Uygunluk ve maddi doğruluk testlerinin boyutunun zamanın ve
niteliğinin belirlenmesi.
• Denetçinin kanıt toplamak için uygulayacağı testleri yani denetim işlemlerini seçmesine DENETİM PROGRAMI denir.

Ünite - 5 : Muhasebe Denetiminde Örnekleme
• Evren (ana kütleden) bir örnekleme seçilmesi ve sadece bu örneklemenin incelenmesi
ile varılan sonucun evrene mal edilmesi olayına ÖRNEKLEME denir.
• Eşit seçilme şansına sahip birimlerden oluşan bir evrenden tamamıyla rassal olarak
seçilen örneklemeye RASSAL ÖRNEKLEME denir.
• Başarılı bir örneklemenin temel ilkeleri:

a) Evrenle ilgili bazı özel bilgiler baştan elde edilmelidir.
b) Seçme işlemi ilgilenilen özellikle veya değişkenden bağımsız olmalıdır
c) Örnekleme ön yargısız seçilmelidir
d) Örnekleme alınan birimler birbirinden bağımsız olmalıdır
e) Verilerin seçildiği alanlar arasında temel ayrımlar bulunmalıdır
f) Örnekleme alınacak verilerin hepsine aynı koşullar ayrıcalıksız olarak
uygulanmalıdır.

• Denetçinin bilgi edinmek istediği ve aynı türden birimlerin oluşturduğu ala veya ana
kütleye EVREN denir.
• Evren birimlerini tam olarak içeren ve evrenin fiziksel yapılanmasını gösteren listeye
ÖRNEKLEME ÇEVRESİ denir.
• Örnekleme yöntemiyle evren hakkında doğru sonuçlara varmanın yolu; tam olarak
belirlenmiş bir örnekleme çerçevesinden rassal olarak evreni temsil eden örnekleme
birimlerini seçmektedir.
• Denetçinin örneklemi teme alan sonuçlarıyla evrenin tamamına aynı yolla uyguladığı
testlerden elde edeceği sonuçlara arasında fark olması olasılığına ÖRNEKLEME
RİSKİ denir. Geniş bir örneklemin örnekleme riski daha düşük olur.
• Denetçinin örneklemi inceleyerek elde ettiği sonuçlarla gerçek durum arasındaki fark
ÖRNEKLEME HATASI denir.
• Uygunluk testlerinin gerçekleşmesindeki örnekleme riskleri şunlardır:

a) İç kontrol yeterince güvenilir olduğu halde, denetçinin örneklemeden elde ettiği
sonuçlara bakarak iç kontrolün yeterli güveni sağlamadığı sonuca varmasına ALFA
RİSKİ (HATA TİPİ I ) denir.
b) Denetçinin örneklemden elde ettiği sonuçlara bakarak iç kontrol yeterince güvenilir
olmadığı halde güvenilir olduğu kanısına varmasına BETA RİSKİ ( HATA TİPİ II)
denir.

• Maddi testlerin gerçekleşmesindeki hata tipleri
a) Örnekleme sonuçlarının hesap kalanlarında maddi bir hata , olduğunu desteklemesine
rağmen maddi bir hata olmama riskine YANLIŞ RET RİSKİ (TİP I) denir.
b) Örnekleme sonuçlarının maddi hata olmadığını desteklemekle birlikte maddi bir hata
olması riskine YANLIŞ KABUL RİSKİ (TİP II) denir.
• Muhasebe denetiminde istatistiksel örnekleme türleri
İstatistiksel Olmayan Örnekleme, İstatistiksel Örneklem
• Olasılığa dayanmayan ve örnekleme birimlerinin seçiminde veya örnekleme
büyüklüğünün belirlenmesinde denetçinin öznel davranmasıyla gerçekleştirilen
örnekleme türüne İSTATİSTİKSEL ÖRNEKLEME denir.
• Örnekleme birimlerinin evrenden rassal olarak seçildiği, evrenin tüm
karakteristiğini yansıtan, sonuçların sayısal ve matematiksel olarak değerlendirilebildiği
örnekleme türüne İSTATİSLİK ÖRNEKLEME denir.
• Bir muhasebe evrenindeki hataların ortaya çıkış oranını tahmin etmek için
kullanılan istatistiksel örnekleme türüne NİTELİK ÖRNEKLEMESİ denir. Denetçi
nitelikli örneklemesinde muhasebe işlemlerinin doğruluğu ya da yanlışlığı üzerinde durur.
Hataların yüzdesi önemlidir.
• Nitelik örneklemesinde denetçinin belirlemesi gereken unsurlar

a) Kontrol test amaçlarını belirlemek
b) Kontrol politika ve prosedürlerinde sapmayı tanımlamak
c) Evreni tanımlamak
d) Örnekleme birimini tanımlamak
e) Örnekleme büyüklüğünü belirlemek
Nitelik örneklemesinde en önemli nokta örnekleme büyüklüğünün evrensel hakkında doğru sonuçlar verecek büyüklükte saptamaktır.
• İç kontrol güvenilir olmamasına rağmen örnekleme sonuçlarına göre güvenilir olduğu
kanısına varma olasılığı riskine KABUL EDİLEBİLİR RİSK denir. Bu beta riski
genellikle % 5 - % 10 olarak belirlenir. Riskin büyüklüğü ile örnekleme büyüklüğü
arasında ters orantılı ilişki vardır.
• Denetçinin kontrol prosedürlerine ilişkin duyduğu güvenden sapmanın maksimum
oranına KABUL EDİLEBİLİR SAPMA ORANI denir. Denetçinin düşük bir oran
seçmesi örnekleme büyüklüğünün büyümesi demektir.
• Denetçinin evrenin geçmiş yıllardaki ya da kılavuz örnekleme sonuçlarına bakarak
saptadığı beklentiye EVRENİN BEKLENEN SAPMA ORANI denir. Evrenin beklenen
sapması ile örnekleme büyülüğü arasında doğrusal ilişki vardır.
• Denetçinin bir sapmayı sıfır yakın bir olasılıkla beklediği durumlarda kullandığı
örnekleme türüne BULUŞ ÖRNEKLEMESİ denir. Sahte çek düzenlemesi gibi sık
rastlanmayan, özel durumları belirlemek için kullanılır.

• Niteliksel örneklemesi teknikleriyle bir hesap sınıfına veya hesap kalanına ilişkin parasal
tutar hatalarının tahminlerinde kullanılan örnekleme türüne PARASAL BİRİM
ÖRNEKLEMESİ denir.
• Parasal birim örneklemesinde, yüksek tutarlı kayıtların örnekleme girme şansları düşük
tutarlı kayıtlara göre daha fazladır.
• Parasal birim örneklemesinde denetçinin örnekleme büyüklüğünü belirlemek için
yapağı ön belirlemeler;
a) Defteri değeri (Evrenin kayıtlı tutarı)
b) Yanlış kabul riski için güvenirlik faktörü
c) Kabul edilebilir hata (Evrende katlanabilecek maksimum hatalı tutarıdır)
d) Beklenen hata (Evrene ilişkin tahmin ettiği parasal hata tutarıdır)
e) Genişleme faktörü
Örnekleme Büyüklüğü = Defteri Değeri x Güvenlik Faktörü
Kabul edilebilir hata - (Beklenen hata x Genişleme Faktörü)
• Denetçinin niceliksel tahminlere ulaşmak istediği durumlarda kullandığı örnekleme
türüne DEĞİŞKENLER ÖRNEKLEMESİ (NİCELİK ÖRNEKLEMESİ) denir.
Denetçi maddi doğruluk testlerini yaparken değişkenler örneklemesini kullanır.
• Değişkenler örneklemesi hesap kalanlarında parasal hataların tahmini için kullanılır.
Örnekleme verisi temel alan evren karakteristiklerini değerlemede normal dağılım
kavramı kullanılır.
Örnekleme Büyüklüğü : ( EB x YKR x SS / KH - BH) 2
EB: Evrenin büyüklüğü , KH: Kabul edilebilir hata, BH: Beklenen hata, YKR: Yanlış kabul riski, SS: Standart sapma
• Örnekleme Seçimleri:
a) Rassal sayılar tablosu : Örnekleme birimlerinin rassal olarak seçilmesinde kullanılır.
Tablo rassal olarak oluşturulan 0 ile 9 arasındaki sayılardan üretilen dizileri içerir.
b) Bilgisayarla rassal sayıların oluşturulması
c) Sistematik seçim : Denetçinin öncelikle bir örnekleme aralığı hesapladığı ve bunun
büyüklüğüne göre örnekleme birimi seçtiği yöntemdir.
d) Katmalı seçim : Örnekleme tasarımının etkinliğini arttırmada kullanılır. Değişkenler
örneklemesinde kullanılır.
e) Blok seçim : Evrenden, zaman olarak veya fiziksel olarak birbirine çok yakın
belgelerin seçilmesi ile oluşur. Örnek: Nisan ayında Eylül ayında kesilen çekler yıla
ilişkin nakit ödemeleri incelemek üzere bir örnekleme oluşur.

Ünite - 6 : Bilanço ve Gelir Tablosu Kalemlerinin Denetimi
• Denetçinin raporla bildireceği görüşüne temel oluşturacak tüm denetim kanıtlarını ve
çalışma kağıtlarının çoğunluğunu hazırladığı aşamaya DENETİM ÇALIŞMASININ
yürütülmesidir. Bu aşamada denetim testleri uygulanır.
• Bilanço ve Gelir Tablosu Kalemlerinin Denetimde Kullanılan Testler
a) Uygunluk Testleri: Yıl içinde kullanılan testlerdir. Müşteri işletmenin iç kontrol
sisteminin kabul edildiği gibi olup olmadığının ve gerektiği gibi işleyip işlemediğinin
değerlendirilmesinde kullanılır.
b) Maddi Doğruluk Testleri: Yıl sonu testleri olarak adlandırılır. Müşteri işletmenin
mali tablolarındaki kalemlerinin tutar doğruluklarını araştırmak, önemli parasal ve
açıklama hatalarını tespit etmek için kullanılır.
Maddi doğruluk testlerinde yönetimin savları;
a) Varolma ve gerçekleşme (meydana gelme)
b) Tamlık
c) Haklar ve Yükümlülükler
d) Değerleme ve Dağıtım
e) Sunum ve Açıklama
Hem uygunluk hem de maddi doğruluk testleri için uygulanan testler;
a) İşlem Testleri : Çift amaçlı testlerdir. Bir işlemin belgelendirilmesi ve muhasebe
kayıtlarına geçirilmesinde düzenlenen tüm belgelerin ve izlenen tüm muhasebeleştirme
işlemlerinin doğru olarak yerine getirildiğinin incelenmesidir.
b) Hesap Kalanı Testleri : Sadece maddi doğruluk testlerin amacına hizmet etmek için
kullanılır.Kontrol riski düşükse hesap kalanı testleri sadece bilanço kalemleri için
uygulanır. Gelir tablosu içinse işlem testleri ve analitik prosedürler uygulanır. Ancak
kontrol riski yüksekse hesap kalanı testleri hem bilanço hem de gelir tablosu kalemleri
için uygulanır.
c) Analitik Prosedürler: Denetçinin görüş oluşturmasına yardımcı olmak için kullanılır.
Özellikle sonuç hesaplarına uygulanır. Gelir tablosunun denetiminde kullanılır.

• Denetçi denetime ilk olarak BİLANÇO kalemlerini baz alarak başlar. Bunun nedeni
aktiflerin, gelirlerin, pasiflerin ve giderlerin incelenmesinde kalemlerin birbiriyle ilişkileri
nedeniyle yapar.
• Bir yıldan ya da daha kısa sürede nakde dönüşebilecek olan varlıklara DÖNEN
VARLIKLAR denir.
• Dönen varlıkların en likit alt grubu HAZIR DEĞERLERDİR. Bu grupta KASA,
ALINAN ÇEKLER, BANKALAR, VERİLEN ÇEKLER VE ÖDEME EMİRLERİ
yer alır.

• Hazır değerlerin Uygunluk Testleri: Bu gruptaki kalemlerin yolsuzluğa, hileye ve
çalınmaya karşı en riskli kalemlerdir.
• Tahsilat işlemine ilişkin uygunluk testleri
Uygunluk testlerinin işleyişinin kanıtını gösteren belgelerin incelenmesi
a) Günlü tahsilat bordrosundan örneklem seçerek bordroları tahsil makbuzları,günlük yazar
kasa raporu ve kasa defteriyle karşılaştırmalı
b) Kasa sayım tutanakları günlük tahsilat bordrosu ile karşılaştırarak doğrulanmalı
c) Bankaya yatırılan paralara ilişkin kayıtlar banka dekontları ve bankadan gelen hesap
özetleri ile doğrulanmalı
• Ödeme işlemlerine ait uygunluk testleri
Kontrol prosedürlerinin işleyişinin kanıtını gösteren belgelerin incelenmesi
a) Mahsup fişlerinden Örneklem seçerek, mahsup fişlerinin onaylanıp onaylanmadığı
incelenmeli
b) Mahsup fişleriyle çek ve senet bordrolarının karşılaştırılıp karşılaştırılmadığı
c) İptal edilen Çekler ve iptal nedenleri incelenmeli
• Hazır Değerlerin Maddi Doğruluk Testleri
Hazır değerlerin maddi doğruluk testlerin özel denetim amaçları
a) Var Olma
b) Tamlık
c) Değerleme
d) Sunum ve Açıklama
• Alacaklar (Ticari ve Diğer Alacaklar) Alt Grubunun Denetimi
Alacaklar alt grubuna işletmenin tüm kısa ve uzun vadeli senetli ve senetsiz alacakları, vadeli alınan çekler, diğer alacaklar, alacak senetleri reeskontu ve şüpheli alacak karşılıkları gibi hesaplar girmektedir. Bu grup işletmenin hem ana faaliyet hem de yan faaliyetlerinden kaynaklanan alacaklarını içeren bir gruptur. Denetçinin bu grubu denetlemekte ki amacı kayıtlarda görülen tutarların gerçekte var olup olmadığının ve doğruluğunu araştırmak, hesapların geçerliliğini tespit etmek , tahsil edilebilirlik kabiliyetlerini ölçmek ve ilgili mali tablolarda doğru yerde sunulup gerekli açıklamaların yapılıp yapılmadığını ortaya çıkarmaktır.

• Alacakların Uygunluk Testleri
a) İşletmenin sattığı mallar kredisi olan uygun ve gerçek müşterilere yapılıp yapılmadığını
incelenmeli
b) Satılan malların yollanıp yollanmadığı incelenmeli
c) Yollaması yapılan kalemler için uygun faturalamanın yapılıp yapılmadığı ve
tutarların alacaklar olarak muhasebe kayıtlarına geçirilip geçirilmediği incelenmeli
d) Müşterilere çıkartılan faturalar yollamalarla uyumlumu değil mi incelenmeli.
Ticari alacaklar grubu satışlarla doğrudan ilgili olduğu için denetçi satışlarla birlikte alacakları da denetlemeli ve denetlerken de aynı akışı izlemelidir. Bu akış şöyledir:
a) Satış faturalarının ve alacaklar hesabına düşülen her alacak için düzenlenen mahsup
fişlerinin sıra numarası izleyip izlemediği kontrol edilmelidir.
b) Satışlar toplamının aritmetik doğruluğu araştırılmalıdır.
c) Satışlar ve alacaklandırma mahsup fişi kayıtları büyük defterde yeniden izlenmelidir.
d) Satış faturaları a)aritmetik doğruluk, b)Miktar, c)Birim fiyatlar ve d) Müşterinin kabul
edilmiş olması açılarından incelenmelidir.
e) Yollama ile ilgili kayıtlar satış kayıtları ve faturalarla karşılaştırılmalı, yollama
belgelerinin sıra numarası izlemekte olduğu araştırılarak belgelerin hesabı sorulmalıdır.
f) Alacaklandırma mahsup fişi ile ilgili onay aranmalıdır.
g) Alacaklandırma kaydının dayandırıldığı alınan iadeler a) aritmetik doğruluk, b) iade
alınan miktarlar ve c) birim fiyatlar açısından kontrol edilmelidir.
h) Müşterilerden alacaklar hesaplarına yapılan alacak kayıtları kasa tahsil yevmiyesi
kayıtları ile karşılaştırılmalıdır. i) Kayıtlardan çıkarılmış bulunan alacaklar gözden geçirilerek incelenmelidir.
• Alacakların Maddi Doğruluk Testleri
a) Gerçekleşme
b) Tamlık
c) Haklar
d) Değerleme
e) Sunum ve Açıklama
• Stoklar Grubunun Denetimi
Stoklar grubu işletmenin ana faaliyet konusunu oluşturan ve bir faaliyet dönemi içinde satmak amacıyla elinde bulundurduğu malları içerir. Bu grupta Hammadde ve malzeme, yarı mamul ve mamul stokları yer alır.

Stokların denetimindeki genel amaçlar:
a) Stok hesaplarına girişlerin gerçek girişler olup olmadığı belirlenmeli
b) Bunların maliyet bedellerine uygun şekilde kayıtlara alındığı belirlenmeli
c) Yıl içinde tükenen veya satılan stok kalemlerinin tam olarak üretim maliyeti, mamul/yar
mamul maliyeti,satılan malın maliyeti hesaplarına aktarıldığı netleştirilmeli
d) İşletmenin, mülkiyetindeki tüm stoklarını envantere dahil edip etmediği tespit edilmeli
e) Envanterde yer alan stokların genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine ve yasalara göre
değerlemeye tabi tutulduğu belirlenmeli
• Stoklar Uygunluk Testleri
a) Alış bordrolarından veya mahsup fişlerinden örneklem seç ve ekindeki
sipariş fişi, teslim alma raporu, satıcının sevk irsaliyesi, satıcı faturası ve ambar giriş fişi ile karşılaştırıp karşılaştırmadığını, belgeleri düzenleyenlerin bir üst yöneticisi tarafından gözden geçirilip onaylandığını veya onaylanmadığını inceler
b) Her satın alma işlemi için gerekli belgelerin bulunup bulunmadığını inceler
• Denetçinin satılan stoklara uygulayacağı uygunluk testleri
a) Satış fişlerinden örneklem seçer ve yetki kullanılmış açısından inceler
b) Müşterinin adı, gönderilen malın nitelikleri ve miktarı bakımından satış
fişlerini sevk irsaliyesi ile karşılaştırılır.
c) Sevk irsaliyelerinden bir Örneklem seçer ve satış faturalarına, satış kayıtlarına ve müşteri
hesaplarına işlenişini inceler
d) Sevk irsaliyesinin, müşterinin adı, adresi,vergi hesap numarası, malın nitelikleri ve miktarı
bakımından satış faturalarıyla karşılaştırılır
e) Satış faturalarından bir örneklem seçilir ve faturalardaki fiyatları onaylanmış fiyat listesiyle
karşılaştırılır
f) Satış faturalarındaki yatay ve dikey aritmetik işlemleri yeniden hesaplar
• Satın alınan stoklar için uygulanacak maddi doğruluk testleri
a) Var Olma
b) Tamlık
c) Değerleme ve Dağıtım
d) Sunum ve Açıklama
• Satılan stoklar için uygulanacak maddi doğruluk testleri
a) Gerçekleşme
b) Tamlık
c) Sunum ve Açıklama

• DURAN VARLIKLARIN DENETİMİ
Duran varlıklar ana grubu işletmenin bir yıldan daha uzun sürede ana faaliyetlerinde kullanmaya veya nakde dönüştürmeyi düşündüğü varlıklardan oluşmaktadır. Bu grupta mali duran varlıklar (Yatırımlar) ve maddi duran varlıklar görülmektedir. Denetçi bu iki grubu hem uygunluk hem de maddi doğruluk testlerini uygulayarak denetime tabi tutmaktadır.
Yatırımlar (Menkul Kıymet ve Mali Duran Varlıklar) Alt Gruplarının Denetimi Uygulanacak uygunluk testleri:
a) İşletmenin sahip olduğu menkul kıymetlerin( hisse senedi, tahvil, hazine bonosu gibi) her
biri için ayrı ayrı dökümlü bir listenin hazırlanması gerekir.
b) Bu döküm listesi aynı zamanda muhasebe kayıtlarıyla da karşılaştırılmalıdır
c) İşletmenin mülkiyetinde olmakla birlikte başka bir kurum tarafından saklanıyorsa
doğrulama mektuplarıyla bunların miktarları ve tutarları doğrulanmalıdır.
d) Mevcut menkul kıymetlerin saklanmasına ait prosedürler incelenmeli, sorumlu personelle
görüşülmeli, imza düzenine bakılmalı ve fiziki olarak sayılmalıdır.
e) Geçici yatırım, iştirak gibi alınış amacı farklı olan menkul kıymetlerin birbirinden farklı
yerlerde saklanıp saklanmadığına bakılması gerekir.
• Maddi doğruluk denetiminde denetim amaçları:
a) Var olma
b) Gerçekleşme
c) Değerleme
d) Sunum ve Açıklama
Maddi Duran Varlıklar Alt Grubunun Denetimi
Duran varlıkların en önemli grubudur. Bu grup işletmenin ana faaliyet konusunu yerine getirmek için sahip olduğu arsa, arazi,binalar, taşıtlar, demirbaşlar,makine, tesis, cihaz, yer altı ve yerüstü düzenlerinden oluşan ve uzun vadede elinde tutmayı düşünerek edindiği varlıklarından oluşmaktadır.
Uygulanacak uygunluk testleri:
a) Maddi duran varlıkların satın alınmalarında, kullanım dışı bırakılmalarında ve elden
çıkarılmalarında kimin yetkili olduğu ve bu yetkililerin tüm işlemlerde ayrı ayrı onaylarının olup
olmadığını belgeler bazında incelenmeli
b) İşletmede mevcut olan tüm maddi duran varlıkların her biri için ayrı açılmış olan yardımcı
defterler incelenmeli
c) İşletmede mevcut maddi duran varlıkların aktifleştirilmesinde, amortismanı ayrılmasında ve
bu varlıklara ilişkin olarak katlanılacak harcamaların (bakım ve onarım gibi)
muhasebeleştirmelerin nasıl yapılacağın ait mevcut yazılı politikalar incelenmeli
d) İşletmedeki maddi duran varlıkların yetki dışı kullanımlarının olup olmadığını ve
yetkilendirmelerin içerikleri incelenmeli
e) İşletmede mevcut maddi duran varlıkların fiziki sayımının ve muhasebe kayıtlarıyla
karşılaştırılmasının yapıldığı incelenmeli

• Maddi doğruluk denetiminde özel denetim amaçları:
a) Var Olma
b) Tamlık
c) Değerleme ve dağıtım
d) Sunum ve Açıklama
Yabancı Kaynakların Denetimi
Yabancı kaynaklar bilançonun pasifinde yer alan işletmenin hem kısa vadeli hem de uzun vadeli borç yükümlülüklerini gösteren gruplardır. Bu grup, müşteri işletmenin işletme dışından üçüncü kişilerden aldığı bir yıldan daha kısa veya bir yıldan daha uzun sürede ödenmesi gereken borçlarının toplamını ifade eden gruptur. Denetçi işletmenin varlıklarının denetiminde olduğundan yüksek ,yabancı kaynaklarının denetiminde ise olduğundan düşük gösterip göstermediğini denetlemeyi amaç edinir ve bu mantık üzerine yoğunlaşarak bir denetim çalışması yapar. Ancak denetçi borçların denetiminde kasada, stoklarda ve maddi duran varlıklarda olduğu gibi yoğun bir inceleme yapmaz. Yabancı kaynakların denetiminde denetçi aynen hazır değerlerde ve alacaklarda olduğu gibi bir denetim çalışması yapar.
Uygulanacak uygunluk testleri:
Borcun doğuşunun bir ifadesi olan satın alma emirleri, satıcının sevk irsaliyesi ve faturası, satın alma bordrosu gibi belgeleri gözden geçirir.
a) Ödeme belgelerini ve alış faturalarını ödeme belgeleri defteri ile veya yevmiye kayıtları ile
karşılaştırır.
b) Ödeme belgeleri defteri veya mal alış yevmiyesi defteri toplamlarını kontrol eder ve büyük
deftere yapılan kayıtlarda yeniden izler.
c) Belgelerin sıra numarası takip edip etmediğini kontrol eder.
d) Özellikle bankalardan veya finans kurumlarından temin edilen borçların incelenmesinde faiz
hesaplamalarının, sözleşme koşullarına uyulup uyulmadığı, valör, faize esas gün sayısı,
uygulanan faiz oranı gibi unsurların yapılan sözleşmeler incelenerek netleştirilmesi gerekir.
e) Kullanılan kredilerin türüne göre ayrı ayrı yardımcı defterler açıklamalı ve bu defterlerde takip
edilmelidir.
f) Kullanılan kredilerdeki miktar büyüklüklerine göre avantaj ve dezavantajları konusunda da üst
yönetim bilgilendirilmeli ve bu kredilere ait sözleşmeler yetkili kişilerce de imzalanmış ve
onaylanmış olmalıdır.

• Maddi doğruluk testlerinin özel denetim amaçları:
a) Gerçekleşme
b) Tamlık
c) Yükümlülük
d) Değerleme ve Dağıtım
e) Sunum ve Açıklama
Öz Kaynakların Denetimi
Öz kaynaklar bilançonun pasifinin üçüncü ana grubudur. Bu grup işletmenin ortaklarının varlıklar üzerindeki haklarını ifade eder.
Uygulanacak uygunluk testleri:
a) Denetçi işletmenin ana kuruluş sözleşmesini istemeli ve hisselerin dağıtımı ile ilgili incelemeler yapmalı
b)Yönetim kurulu toplantı tutanakları ve genel kurul kararlarını isteyerek ana sözleşmede değişiklik yapılıp yapılmadığını incelemeli
c) İşletmede çıkarılan hisse senetlerinin nakit yerine ayni ödeme yapılıp yapılmadığını
incelemeli, eğer yapılmış ise ne şekilde yapılmış (maddi duran varlık türü mü?) bunu tespit
etmeli
d) Kar payı dağıtımları ile ilgili kararları incelemeli
e) İşletmenin eğer borsada işlem gören hisse senetleri varsa bunlara ilişkin yetkilendirmeleri ve
alınmış kararları netleştirmeli
• Maddi doğruluk denetimindeki özel denetim amaçları:
a) Gerçekleşme
b) Tamlık
c) Yükümlülükler
d) Sunum ve Açıklama
GELİR TABLOSU KALEMLERİNİN DENETİMİ
Denetçi gelir tablosu ile ilgili detaylı denetim yapıp yapmayacağına karar verirken;
a) Denetçi dönem içinde işletmenin faaliyetlerinde meydana gelen ve muhasebe kayıtlarını
etkileyen önemli değişikliklerin bulunup bulunmadığını araştırmalıdır.
b) Denetçi, gelir ve gider hesaplarına ait cari dönem tutarlarını bütçelenmiş tutarlar ve geçen
dönemlere ait tutarlar ile karşılaştırmalıdır.
c) Denetçi, cari döneme ait iki veya daha fazla kalem arasında karşılaştırmalar yaparak, bu
hesaplar arasında olması beklenen ilişkileri belirlemelidir.
d) Denetçi, genel ekonomik durumu ve denetlediği müşteri işletmenin faaliyet gösterdiği
sektördeki ekonomik gelişmeleri değerlendirmelidir.

Ünite - 7 : Denetimin Tamamlanması ve Denetim Raporu
• Denetimin son aşaması denetimin tamamlanması ve denetim raporunun yazılmasıdır.
• Denetimin tamamlanmasında temel iki aşama vardır: Çalışmanın tamamlanması,
Sonuçların değerlendirilmesi
• Bilanço sonrası ortaya çıkma olasılığı olan durumlarla ilgili maddi doğruluk testlerinin
yapılmasına yönelik çalışılır. Çalışmanın tamamlanması aşamasında üç noktayı ele
alır

a) Şarta bağlı borçların ve zararların incelenmesi
b) Bilanço sonrası olayların gözden geçirilmesi
c) Müşteri işletmeden beyan mektubu istemesi

• Doğrudan doğruya işletme ve işletme ile ilgili tarafların arasında olan ilişkilerden
kaynaklanan ve denetim raporu yazılma anına kadar da sonuçları kesinleşmemiş olan
gelecekteki belirsizliklere dayalı olaylara ŞARTA BAĞLI BORÇLAR VE
ZARARLAR denir.
• Şarta bağlı borçlar ve zararlar: Vergi anlaşmazlıkları, İskonto ettirilmiş alacak
senetleri, İşletme aleyhine açılmış tazminat davaları
• Olası gider ve zararların şarta bağlı borç yaratma ihtimali yüksek ise bu bilgilerin
muhasebe yoluyla üretilip, gelir tablosunda ve bilançoda gösterilmesi gerekir. Eğer
ihtimal zayıfsa bu bilgilerin dipnotlar şeklinde verilmesi gerekir.
• Destekleyici Kanıtlar:

a) Dava, tazminat ve vergi konularındaki dokümanların incelenmesi
b) Kurul ve komite toplantı tutanaklarının incelenmesi
c) Aktiflerin, kredi ve kira sözleşmelerinin incelenmesi
d) Vergi dairesi ve diğer devlet kurumlarından gelen yazıların incelenmesi
e) Tazminatlarla ilgili dokümanların incelenmesi
f) Banka doğrulama mektuplarının incelenmesi
• Bilanço tarihinden itibaren denetim raporunun yazıldığı ana yani denetim çalışmasının
sonlandığı tarihe kadar gerçekleşecek olaylara BİLANÇO SONRASI OLAYLAR denir.
• Bilanço sonrası olayların incelenmesi için uygulanacak teknikler şunlardır:

a) Müşteri işletmenin avukatından mevcut davalarla ilgili bilgi almak
b) Müşteri işletme yönetim kurulu ve komite tutanaklarını incelemek,
c) Müşteri işletmeden bilanço sonrası olaylarla ilgili defterlerde gerekli düzeltmelerin
yapılıp yapılmadığını sormak,
d) Mevcut en son tarihli ara mali tabloları incelemek ve denetlenen mali tablolarla
karşılaştırmalı olarak incelemek,
e) Müşteri işletme yönetiminden öz sermayede ve uzun vadeli borçlarda miktar olarak
herhangi bir değişiklik olup olmadığını sormak.

• Denetçinin işletme yönetiminden istediği, denetim süresince yönetilen sorulara verdiği
yanıtları içeren mektuba MÜŞTERİ BEYAN MEKTUBU denir.
• Yönetimden beyan mektubun almanın amaçları:
a) Denetçiye verilen sözlü beyanları doğrulamak,
b) Dönem içinde verilen sözlü beyanların uygunluğunun devam ettiğini belirlemek,
c) Yönetimin beyanlarına ilişkin yanlış anlaşılma olasılığını azaltmak,
d) Mali tabloların düzenlenmesinde esas sorumluluğun yönetime ait olduğunu vurgulamak
e) Müşteri ile denetçi arasındaki anlaşmazlıklarda kanıt olarak kullanılmaktadır.
İşletme yönetimi denetçiye böyle bir mektubu imzalayarak vermezse denetçi raporunda şartlı görüş açıklar.
• Müşteri beyan mektubunda özellikle tabloların sorumluluğunun yönetime ait
olduğunun,gerçekleşmiş ve kararlaştırılmış tüm işlemlerin tutanaklarda, belgelerde ve
defterlerde kayıtlı olduğunun beyan edilmiş olması gerekir. Aksi halde, denetçinin
çalışmalarına yönetimce sınırlama getirilmiş olduğu anlaşılır ki bu da denetçiyi raporunda
olumsuz görüş bildirmeye veya görüş bildirmemeye yöneltir.
• Sonuçların değerlendirilmesi aşamasında yapılması gereken işlemler:
a) Kanıtların yeterliliğin değerlendirilmesi
b) Önemlilik düzeyinin ve denetim riskinin son defa ölçülmesi
c) İşletmeden hataların düzeltilmesini isteme
d) Çalışma kağıtlarının gözden geçirilmesi
e) İşletme yönetimi ve görüşme

• İşletmenin dönem başı ve dönem sonu hesap kalanları ile denetçinin düzeltmelerini içeren
çalışma kağıtlarına ÇALIŞMA MİZANI denir.
• Denetim raporu hazırlanırken Genel Kabul Görmüş Denetim Standartları temel alınır.
• Denetim raporu ortaklara hitaben yazılır.
• Denetçinin yaptığı incelemeler sonucunda mali tabloların ilgili işletmenin mali durumu ile
faaliyet sonuçlarını kapanan hesap dönemi itibariyle doğru olarak yansıtıp yansıtmadığı ve
genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun bir şekilde hazırlanıp hazırlanmadıkları
hususunda edindiği görüşü açıklama olanağı bulduğu rapora DENETİM RAPORU denir.
• Denetim Raporunun bölümleri:

a) Başlık
b) Müşteri işletmenin açık ve tam adresi
c) Giriş paragrafı
d) Kapsam paragrafı
e) Görüş bildirme paragrafı

f) Denetçinin adı, ünvanı, imzası ve raporun düzenleniş tarihi
• Denetçi, olumlu görüş açıkladığında, raporunda sadece kapsam ve görüş bölümlerine yer
verir.
• Kapsam bölümünde; hangi tarihli hangi mali tabloların incelemeye alındığı, denetimin
GKGDS'na göre yapıldığı, örnekleme yöntemlerinin ve gerekli denetim işlemlerinin
uygulandığı belirtilir.
• Görüş bölümünde; Denetçinin yargısını belirtir. Denetçin olumlu görüş açıklarsa
raporda sadece kapsam ve görüş bölümünde olur. Ancak diğer görüş hallerinde nedenlerini
açıkladığı "AÇIKLAMA BÖLÜMÜ " ya da "ARA BÖLÜM" de yer alır.
• Denetim Görüş Türleri:

a) Olumlu (Şartsız Görüş)
b) Şartlı Görüş
c) Olumsuz Görüş
d) Görüş Bildirmekten kaçınma
• Mali tabloların müşteri işletmenin mali durumu ve faaliyet sonuçlarını doğru olarak
yansıttığını inanılıyorsa OLUMLU GÖRÜŞ açıklar.
Olumlu Görüş Bildirme Halleri:
a) Mali tablolar genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine göre hazırlanmış olmalı
b) Denetim yapılan yılda önceki yıla göre muhasebe ilkelerinde değişiklik olmamalı,
c) Mali tablolarda tam açıklama kuralına uyulmalı,
d) Denetim kapsamında önemli sınırlamaları olmamalı,
e) Gelecekte meydana gelme olasılığı söz konusu olan belirsiz durumlar varsa, bu
belirsizlikler tabloların bütününün doğruluğunu sarsmayacak derecede önemsiz olmalı.
• Mali tablolardaki bazı kalemlerin doğruluğundan şüphe edildiğinde veya diğer bazı konularda tam kanaate sahip olunamamışsa, fakat yine de mali tabloların bütününün doğruluğu hakkında bir görüş beyan edilebilecekse, denetçi görüşünü ŞARTLI açıklar.
Şartlı Görüş Bildirme Halleri:
a)Mali tabloların hazırlanmasında G.KG.M. ilkelerinden bazılarına uyulmamasına rağmen, bu durumun tabloların bütününün doğruluğunu bozmadığına inanılıyorsa,
b) Denetim yapılan yılda önceki yıla göre G.K.G.M. ilkelerinden bazılarında önemli
değişiklikler yapılmasına rağmen, bu durumun tabloların bütününün doğruluğunu
bozmadığına inanılıyorsa,
c) Mali tablolarda tam açıklama kuralına yeterince uyulmadığı halde tabloların bütünü
doğru bulunuyorsa,
d) Denetim kapsamına getirilen sınırlamalar mali tabloların belirli kalemleriyle ilgili kanıt
toplamayı engelleyecek derecede önemli olmasına rağmen, mali tabloların bütününün
doğruluğuna inanılıyorsa,

e) Gelecekte meydana gelme olasılığı söz konusu olan belirsiz durum önemli olarak kabul ediliyorsa.
• Denetlenen mali tabloların dönemin mali durumu ve faaliyet sonuçlarını doğru olarak
yansıtmadığına inanılıyorsa denetçi OLUMSUZ görüş açıklar.
Olumsuz Görüş Bildirme Halleri:
a) Mali tabloları G.K.G.M. ilkelerine tam olarak uyulmadan hazırlanmışsa,
b) Denetim yapılan yılda önceki yıla göre G.K.G.M. ilkelerinde kabul edilemeyecek
derecede önemli değişiklikler yapılmışsa,
c) Mali tablolarda tam açıklama kavramına hiç uyulmamışsa.
• Kanıt yetersizliği veya diğer nedenlerle, mali tabloların bütünü hakkında bir fikir
yürütemeyecek kadar görüş oluşmamışsa, denetçi, GÖRÜŞ BİLDİRMEKTEN
KAÇINIR.
Görüş Bildirmekten Kaçınma Halleri:
a) Önemli bir kalemle ilgili kanı toplanamamasın neden olan veya mali tablolar hakkına şartlı
görüş bile bildirilmesine olanak vermeyen sınırlamalar söz konusu olduğunda, ( ki bu
sınırlamalar denetimin kapsamına getirilmiş demektir.)
b) Gelecekte belirsiz durumun gerçekleşmesi işletme için hayati tehlike yaratacaksa.

Ünite - 8 : Mali Tablolar ve Mali Analiz
• Mali Tabloların Amaçları
a) İlgililer için karar almada yararlı bilgiler sağlamak,
b) Gelecekteki nakit akımlarını değerlendirmede yararlı bilgiler sağlamak,
c) Varlıklar, kaynaklar ve bunlardaki değişiklikler ile işletme faaliyet sonuçları hakkında
bilgi sağlamak.
• Mali Tablo Türleri
Temel Mali Tablolar : Bilanço, Gelir Tablosu (Mali analizlerde kullanılır)
Ek Tablolar:
a) Satışların Maliyeti Tablosu
b) Fon Akım Tablosu
c) Nakit Akım Tablosu
d) Kar Dağıtım Tablosu
e) Öz Kaynaklar Değişim Tablosu
• Finansal tablolardaki bilgilere analiz tekniklerinin uygulanmasıyla analiz sonuçlarını elde
etme ve bu sonuçları yorumlama sonucunda, işletmenin mali durumu ile faaliyet
sonuçları hakkında tahminlerde bulunmaya MALİ ANALİZ denir.
• Mali Analizin Amaçları: Geçmişe ait muhasebe bilgilerini finansal kararlarda
kullanılabilecek işletmenin geleceğine ilişkin bilgilere dönüştürmektedir. Bunlar;
a) Kısa ve uzun vadeli borç ödeme gücü
b) Yatırım gücü
c) Font yaratma gücü
d) Kâr elde etme ve Kâr dağıtma gücü
e) Net çalışma sermayesi
f) Varlık ve Kaynak yapı sı
g) Sermayenin verimliliği
• Mali Analiz Teknikleri
a) Karşılaştırmalı