Endüstri ilişkileri ünite 2

Endüstri ilişkileri ünite 2

Endüstri ilişkiler sistemi

- Endüstri ilişkilerinin bir sistem olduğu görüşü ilk kez John dunlop tarafından ortaya atılmıştır.
- endüstri ilişkileri sisteminin; aktörler, çevre ve ideolojiden oluşan üç bağımsız değişkeni vardır.
- bağımsız değişken  başka bir değişkene bağlı olarak farklı değerler almayan ve diğer değişkenleri etkileyen değişkenlerdir.
- endüstri ilişkiler sisteminin hem girdisi hem de çıktısı kurallardır.
- endüstri ilişkiler sisteminin temel amacı: kuralların oluşumudur.
Endüstri ilişkiler sisteminin aktörleri
1- Yöneticiler ve yöneticilerin temsilcilerinden oluşan bir hiyerarşi
2- İşçiler ve işçi temsilcilerinden (sendikalar) oluşan bir hiyerarşi
3- İşçi-işveren ilişkilerinde uzmanlaşmış kamu kuruluşları ve özel kuruluşlar
Dunlop, aktörleri etkileyen ve sınırlayan çevreleri;
1- İşyerinin ve iş toplumunun teknolojik özellikleri,
2- Ürün piyasası ya da Pazar ve bütçe kısıtları
3- Gücün toplumdaki dağılımı olarak belirtmiştir.
*-* Teknoloji, işyeri büyüklüklerini, işletme yönetim şeklini, yoğunlaşmayı, işçi sayısını, işçi örgütünü, işçilerin işyerinde birbirinden uzak yada yakın çalışmalarını ve yapılan işin içeriğini belirleyerek endüstri ilişkileri sistemi üzerinde etkili olmaktadır.
*-* teknoloji sadece işyerini değil, işçilerin mesleki özelliklerini de etkilemektedir.
*-* güç kaynaklarının 3 temel özelliği;
1- kıt olması
2- önemli olması
3- ikame edilmez olması
*-* güç kaynakları iktisadi, teknolojik ve siyasi faktörler gibi nesnel, kültürel ve ideolojik faktörler gibi öznel faktörlerden etkilenmektedir.
İşçilerin güç kaynakları:
1- Kolaylıkla ikame edilemeyecek vasıflara sahip olmak
2- Üretim sürecinin hayati bir noktasında çalışıyor olmak
3- Üretim sürecini kolaylıkla aksatabilmek
4- Üretim sürecinde belirsizlik yaratmak
*-* işçilerin esas güç kaynağı: kendi çıkarlarını korumak ve geliştirmek için gerçekleştirdikleri kolektif örgütlerde ve eylemlerde yatmaktadır.
Sendikanın güç kaynakları:
1- Bireysel işçiler ve üyelerin sahip olduğu kaynaklar
2- Sendikaların bu kaynakları birleştirme ve harekete geçirilebilme yetenekleridir.
*-* işverenin en önemli güç kaynağı, daha fazla maddi gücü olmasıdır.
*-* en fazla kaynağı olan aktör, potansiyel olarak en güçlü olanıdır.
Endüstri ilişkileri sisteminin ideolojisi
- dun lop’un endüstri ilişkileri sistemi kuramının son öğesi, aktörlerin sahip olduğu herhangi bir ideolojinin veya aktörleri sisteme bağlayan ortaklaşa benimsedikleri fikirler veya inançlar bütünün varlığıdır.
İdeoloji: siyasi veya toplumsal bir öğesi oluşturan, bir hükümetin, bir partinin, bir grubun davranışlarına yön veren politik hukuki, bilimsel felsefi, dini moral estetik düşünceler bütünüdür.
- Her bir aktörün ideolojisi vardır: ancak sistemin etkili işleyebilmesi için bu ideolojilerin en azından birbiriyle uyumlu olması da gerekmektedir.
- Ulusal düzeydeki endüstri ilişkileri sisteminde kuralların oluşumunu etkileyen en önemli faktör güçtür.
- Dunlop, kuralların oluşturulmasını ve uygulanmasını endüstri ilişkilerinin temel amacı olarak görülmektedir. Bu kuralları ağı 3temel unsurdan oluşmaktadır:
a) Kuralların belirlenmesi için prosedürlerin oluşturulması
b) Kuralların kendileri
c) Kuralların hangi durumlara uygulanacağına karar vermek için prosedürler oluşturulması
*-* kurallar sözlü, yazılı gelenek ve uygulama şeklinde olabilir.
Kuralların oluşturulması ve uygulamasındaki usul ve yöntemler
1- İşverenler, diğer iki aktörün müdahalesine gerek kalmadan tek yönlü olarak kuralları belirleyebilir.
2- İşveren ve işçilerin katılımı olmaksızın, yetkili kamu kuruluşları, kuralların konulmasında önemli rol oynayabilir.
3- İşçi ve işveren örgütleri, kamu kuruluşlarının müdahalesi olmaksızın kuralları koyabilir.
4- Devlet, işçi ve işverenler ortaklaşa kuralları koyabilir.
Sistem yaklaşımına getirilen eleştiriler
1- Sistemdeki çatışma ve değişme yerine dengeyi vurgulaması ve çatışmanın nasıl denetlendiği ve önlendiğine önem vermemesi
2- dunlop un yaklaşımında endüstri ilişkileri aktörlerinin insanlara değil, örgütsel yapılar olarak görülmesi
3- dunlop işletme sahipleriyle yöneticilerin ayrıldığını düşünerek işverenler yerine işletme yöneticilerini aktör olarak değerlendirmesi
4- Aktörler arasında sistemi bütünleştiren ortak bir ideolojinin var olduğunu öne sürmesi
5- Sendikasız işyerlerindeki endüstri ilişkilerini açıklamakta yetersiz kalması
6- Aktör olarak devletin rolünün çok zayıf olması
*-* sistem yaklaşımı 1960lı yıllardan günümüze, endüstri ilişkileri alanında en çok benimsenen yaklaşımdır. Bunun nedeni ise ; bu yaklaşımın endüstri ilişkilerini ilk defa bir bütün olarak ele almasıdır.