Afşin .

Afşin (Haydar bin Kavus)
Türk asıllı Abbasi kumandanı.

Orta Asyada Uşrusanada doğmuş olup, doğum tarihi bilinmemektedir. Kan davası yüzünden Horasana oradan da Bağdata geldi. İslamiyeti kabul ederek Abbasi halifesinin hizmetine girdi ve Haydar ismini aldı.

Memun 822-823 (H. 207) senesinde Ahmet bin Ebu Halid kumandasındaki halifelik ordusunu, Afşinin rehberliğinde, Türkistanda Semerkand ile Fergana arasındaki Türklerle meskun bir bölge olan Uşrusanaya gönderdi. Halifelik ordusunun Uşrusanaya geldiğini gören halk, endişe içine düştü. Ancak Afşinin babası ve kardeşi Müslüman olunca, halkın çoğu İslamiyeti kabul etti. İslamiyetin getirdiği yaşayış şekli halk arasında hızla yayıldı.

Babasının vefatından sonra Haydar bin Kavus (Afşin), Uşrusana valisi oldu. Bölgede İslamiyetin yayılmasına çok hizmet etti. Bu hizmeti Halife Memun tarafından takdir edilerek, kendisine halifelik ordusunda vazife verildi.
Afşin, 830 senesinde Aşağı Mısırdaki Berka, El-Beşarud, El-Biyame ve El-Huf şehirlerindeki isyanları bastırdı.

Afşin, Mutasım zamanında da Abbasi halifeliğine isyan eden siyasi ve dini maksatlı asi ve bagileri cezalandırmak için vazifelendirildi. İran ve Azerbaycandaki hürremiyye sapıkları, Babekin başkanlığında isyan etmişlerdi. 816 senesinden beri isyan halinde olan Babek Hürremi üzerine gönderildi. Uzun çarpışmalarından sonra Babeki yendi. Babek, 838de yakalanarak idam edildi.

Halife Mutasım da, Afşini murassa, tac, hilat ve külliyatlı mikdarda para ile mükafatlandırarak Sind Valiliğine tayin etti. Büyük itibar kazanan Afşinin halifelik ordusundaki kumandanlık mevkii birinci dereceye yükseldi.

838de Mutasımın Anadolu seferine katıldı. Amuriye savaşında ordunun sağ kanadına kumanda ederek zafer kazanılmasında büyük rol oynadı.
Afşin, Amuriye seferinden sonra, Sind valiliğine devam etti. Halife Memun ve Mutasım devirlerinde askeri muvaffakiyetler kazandı. Başta halife olmak üzere, devlet erkanı, ahali ve askerler arasında itibarı arttı. Ancak bazı şikayetler üzerine 840 senesinde mahkemeye verildi. Uyunda bir yıla yakın hapis yattı. Hapis hayatı onu çok yıprattı. 841 senesinin ilkbaharında hapishanede vefat etti.

ABDURRAHMAN AKDÜZEN